BIDEGURUTZEAN

KLIMA ALDAKETA, MADE IN CHINA

Trump ona

“Aldaketa klimatikoa Txinaren asmakizuna da AEB kaltetzeko”

Hori izan da AEBetako presidentearen adierazpenetako bat berotze globalaren inguruan. Egia da, agian, kontu txinatar bat dirudiela, baina berotze globala hor dago, eta gure gizartean eragin suntsitzailea du. Sistema ekonomiko kapitalistaren eta joera neoliberalaren eraginez, ekonomiari eman zaio lehentasuna munduaren osasuna arriskuan jarrita.

2017an Donald Trump Parisko Hitzarmenetik atera zen; Nazio Batuen Erakundeak aldaketa klimatikoari aurre egiteko hartutako akordiotik. Ez du berotze globalean sinesten, eta gainera, argi dauka enpresek ekoitzitako gasen murrizteak irabazi ekonomikoetan eragin negatiboa ekarriko duela. Horren inguruko bideoa, hemen.

Ingurumen arazoaren sustraia, ordea, ez dago soilik Trumpen pentsamenduan, baizik eta horrek irudikatzen duen ideologia neoliberal eta merkatu erregulatu gabean; bere patroi ekoizle, kontsumista eta xahutzaileekin.

Mundu mailan, neoliberalismoak ideia honekin bat egiten du: zenbat eta gehiago ekoiztu, are eta irabazi gehiago. Logika horrek behar duena baino gehiago ekoiztera darama gizartea, ingurumena gehiegi bortxatuz. Gainera, kontsumismoak sortzen dituen kalteez kezkatzen ez den gizarte bat sortu da. Jendea itsututa dago kontsumitzearekin, eta horrek dakartzan kalteetan ez da pentsatzen. Naturari egindako mina, adibidez.

Baina horren jabe izateko, lehenengo jendea esnatu behar da; kontzientzia zabaldu. Eta horretarako hezkuntza baten beharra dago. Ideia honetan sakontzen saiatuko gara lerro hauetan zehar.

 

INGURUMEN HEZKUNTZAREN 6 SUSTRAIAK

  1. Zer da?

UNESCOren arabera, ingurumen hezkuntza ingurumen arazoak ekiditeko eta konpontzeko dagoen hezkuntza jarduera da. Horretarako, norbanakoaren edota kolektiboaren partaidetza gogotsu eta arduratsua eta diziplinarteko ikuspegi bat bilatu behar dira.

  1. Nola ematen da?a21e

Euskadi mailan, Agenda 21 programaren bitartez jorratzen da Ingurumen Hezkuntza. Bere helburua da hezkuntza-komunitatearen partaidetza handitzea; ikasleena, irakasleena eta familiena, alegia. Agenda 21 proiektuak urtero gai bat aukeratzen du, parte hartzen duten eskolek jorratu beharko dutena. Adibidez, 2017an, jasangarritasuna izan zen gaia.

  1. Non ematen da?

Euskal Autonomia Erkidegoko eskoletan ematen da, eta borondatezkoa da sartzea. Hau da, eskola, ikastola edota ikastetxe bakoitzak erabaki behar du proiektuarekin lan egin nahi duen ala ez. Adibidez, Donostian 30 eskola inguru daude proiektuan.

  1. Noiz ematen da?

Proiektua Haur Hezkuntzatik Batxilergora arte zabaltzen da, eta eskolak erabakitzen du zenbat mailatan sartu (normalean guztiak sartzen dira).

  1. Nork arautzen du?

Estatu Espainiarrak erkidego guztietan minimo komun batzuk ezartzen ditu ingurumenaren eta ekologiaren arloan (marko legeak). Hala ere, nahiz eta Estatuak minimo batzuk ezarri, erkidegoen eskuetan dago ingurumenaren arloko legeak garatzea eta ondoren aplikatzea, horiek baitituzte ingurumenaren inguruko legeen kudeaketan eta gauzatzean konpetentzia nagusiak. EAEn Eusko Jaurlaritzak ditu eskumenak 1979ko Autonomia Estatutuaren bitartez (Gernikako Estatutua).

71233493

Gernikako Arbola

  1. Zergatik da garrantzitsua?

Garrantzitsua da, ingurumenaren aldeko balioak eta jarrera kritiko/konstruktiboak garatuz, arazo lokal eta globalen inguruko ezagutza bultzatzen duelako umeen, gazteen eta helduen artean. Gainera, ahalmena ematen die ingurumenaren eta gizartearen artean sortzen diren arazoak aztertu eta alternatibak bilatzeko. Horrela, gizartearen parte hartzea bultzatu eta haren erantzukizuna berreskuratzen da. Laburbilduz, bizi kalitate hobea lortzeko garrantzitsua da.

KRITIKAREN TXOKOA

Hainbat eskolak ingurumenari lotutako edukiak lantzeko erabiltzen duten modua aztertzea ezinbestekoa da ingurumen hezkuntzak jasotzen dituen kritikak ulertzeko. Ohikoena bi arazo nagusirekin aurkitzea izango da: alde batetik, eduki gehienek natura bere horretan aztertzen dutela (fotosintesia, uraren zikloa, genetika eta abar) eta ez dutela gizakiak naturan duen eragina hainbeste lantzen. Bestetik, konturatuko gara ingurumen-arloak (biologia edo geografia) beste arloetatik kanpo aztertzen direla; ondorioz, ikasleek ez dute ingurugiroaren ikuspegi osorik barneratzen.

Hasteko, garrantzitsua da gizakiak duen esplotazio-gaitasunaz eta naturari egiten dion kalteez kontzientziatzea, aditu gehienek dioten bezala, gizakia delako gure planeta jasaten ari den berotze globalaren erantzule nagusia. Bestetik, ingurumena beste arloekin (ekonomiarekin, politikarekin) erlazionatzea beharrezkoa da, gizakiak naturari egindako kalteek kapitalismoan eta horrek bultzatutako ohitura kontsumistetan dutelako oinarria.

Arloen arteko loturaren garrantzia praktikan nabarmentzen da gehienbat. Erakunde politikoak dira ingurumen arazoak kudeatzeko politikak sortzen dituztenak, baina ingurumen arazoak tratatzeko orduan, antolaketa eta koherentzia arazo horiek aurkitzen dira. Ingurumen hezkuntzan aditua den Uxua Aranak, aldizkari honi emandako elkarrizketa batean, politikariei eta administrazioei koherentzia falta zaiela azpimarratu zuen. Klima aldaketaren aurkako estrategia baten alde apustu egiten badute, beren politika guztiak, bai hirigintzan, bai energian, bai politikan koherentzia horrekin joan beharko luketela azaldu zuen. Esan bezala, ezin da ingurumena arlo bereizi bezala landu, beste arloek ere hartan eragina dutelako. Hala ere, hori ez dela betetzen adierazi zuen Aranak.

Koherentzia faltarekin jarraitzeko, gehitu zuen bai Gobernuek, bai Eusko Jaurlaritzak, bai Foru Aldundiek, guztiek izan beharko lituzketela ingurumen oinarri eta interes berak, batzuetan neurri kontraesankorrak hartzen direlako eta azkenean sinesgarritasuna galtzen dutelako.

 

BITARTEAN EUSKADIN…

Foru Aldundi bakoitzak hurrengo diru kopurua eskaini dio ingurumenari 2017. urtean:

Aurrekontuak

Iturria: Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundien webguneak

EAEko derrigorrezko hezkuntzako ikastetxeen ia %70 Agenda 21 programaren barnean dago. Horietatik %20k “Eskola jasangarri” izendapena jaso du:

Agenda 21

Iturria: Eusko Jaurlaritzaren webgunea

Ihobe Ingurumen Jarduketarako Sozietate Publikoak Klima aldaketa eta energia azterlana argitaratu du. Bertan agertutako datuak oso adierazgarriak dira. Hauek dira, adibidez, klima aldaketari buruzko iritzi nagusiak:

existitzenda

kezka

Horiez gain, Ihoberen ustetan, azpimarratzekoak dira gizartearen ekintza faltaren arrazoiak; batez ere, zer gehiago ez egin jakiteak. Horrek, hezkuntza indartsu baten beharra azpimarratzen du.

cri

Ekintza falta hori baieztatzen duen beste datu bat Donostiako 2016 urteko Iraunkortasun Txostenean agertzen da. Gipuzkoako hiriburuan, ingurumenari buruzko kontsultak %16 jaitsi dira bigarren urtez jarraian.

 

INGURUMEN HEZKUNTZAREN DENBORA LERROA

Denbora lerroa ona

1972- Ingurumenaren Nazioarteko Konferentzia Stockholmen: Ingurumen hezkuntza kontzeptua lehen aldiz erabili zen. Nazio Batuen Ingurumen Programa sortu zen (PNUMA).

1975- Ingurumen Hezkuntzaren Nazioarteko Mintegia Belgraden: Belgradeko Gutuna idatzi zen, eta ingurumen hezkuntzaren oinarri teorikoak ezarri ziren.

1977- Ingurumen Hezkuntzaren Gobernuarteko Konferentzia Tbilisin: ingurumen hezkuntza nazio guztietako plan politikoetan sartzen da. Hezitzaileentzako formazioaren beharra ere azpimarratzen da.

1987- Hezkuntza eta Formaziorako Nazioarteko Kongresua Moskun: nazioarteko estrategia bateratua sortu zen 90. hamarkadarako.

1992- Lurraren Goi-Bilera Rio de Janeiron: akordio garrantzitsuenak Rioko adierazpena eta Agenda 21en sorrera dira.

 

INGURUMEN EGUTEGIA

Urtarrilaren 26a Ingurumen Hezkuntzaren Nazioarteko eguna
Urtarrilaren 28a CO2 Igorpenen Murrizketaren Nazioarteko eguna
Martxoaren 6a Eraginkortasun Energetikoaren Nazioarteko eguna
Martxoaren 15a Kontsumitzailearen Nazioarteko eguna
Martxoaren 24a Planetaren ordua
Martxoaren 26a Klimaren Nazioarteko eguna
Apirilaren 22a Lurraren eguna
Maiatzaren 17a Birziklapenaren Nazioarteko eguna
Ekainaren 5a Ingurumenaren eguna
Urriaren 24a Garapenari buruzko Informazioaren Nazioarteko eguna
Azaroaren 1a Ekologiaren Nazioarteko eguna
Abenduaren 15a Nazio Batuen Ingurumen Programaren (PNUMA) sorreraren urteurrena

 

ETA HEMENDIK AURRERA… ZER?

Nahiz eta esfortzu handia egiten ari diren arlo honetan eta poliki-poliki bere fruituak ematen ari den, oraindik ezagutza falta handia topa daiteke gizartean (agian interes faltagatik, agian sistema politiko-ekonomikoarengatik). Eskolan ematen den ingurumen hezkuntza da eraginkorrena, baina hobekuntzak behar ditu.

Topa daitekeen beste hutsunetako bat da egun irakasleen esku dagoela ingurumen hezkuntza emateko metodologia. Horrek, ordea, eragiten du irakaslearen izaeraren eta sentsibilitatearen arabera, ingurumenarekiko kezka hori gehiago edo gutxiago transmititzea.

Eskolatik kanpora begira, arazoa da umeak soilik hezten direla ingurumenean. Egokia da eskoletan ingurumenari buruz kontzientzia sortzea, umeak direlako etorkizunean baliabide horiek erabiliko dituztenak; baina helduak ere ingurumenaren gaian heztea beharrezkoa da. Izan ere, egungo baliabideak helduen esku jarraitzen dute.

Aspektu horiek guztiak erakundeen esku daude: hezkuntza eta gizartearen jakintza, bai eta ingurugiroaren kudeaketa ere. Aurrekontuak dituzte, baita baliabideak ere. Bidegurutzean daude: erakundeen garaia heldu da egoeraren kontrola hartzeko. Ingurumen hezkuntza berriz pentsatzeko ordua iritsi da, gehiago ezkutatu gabe. Denok hartu beharreko ohiturak bultzatu eta denon eredu izan behar dira. Guztia uztartzea ezinbestekoa da, gizartera modu eraginkor batean iristeko. 

manos-con-un-mundo-y-una-planta_1232-1074

 

Deja un comentario

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *