ANIZLAN. DIbertsitatearen aldizkaria

ANIZLAN

Auziaren errora: Estatu bat, politika bat

Kultura aniztasunaren gaia oso anitza da, erronka honi aurre egiteko modu ugari baitaude. Herrialde eta erakunde desberdinek modu desberdinean lantzen dute auzia, eta urteetan zehar bi eredu nagusi kontrajarri izan dira: asimilazionismoa eta multikulturalismoa. Horietako bakoitzak, gizartean kultura desberdinen elkarbizitza “antolatzeko” modu ezberdinak proposatzen ditu.

Noletin-Gestion-Diversidad-Cultural-y-étnica

ASIMILAZIONISMOA

Hitz gutxitan, asimilazionismoak komunitate batean murgiltzen den pertsona edo taldeak gizarte horretara moldatu behar duela defendatzen du. Honen ondorioz, komunitatean murgiltzen den orok bertako kultura, ohiturak eta bizitzeko modua onartu eta asimilatu beharko lituzke, bereak alde batera utziz eta honela “atzerritar” bihurtzen duena ezabatuz. Beraz, modelo honen azken xedea kanpotarra gizartean integratzea izango litzake, bat gehiago bihurtzea, bertako parametroetan kokatzea. Kasu honetan, prozesuaren ardura etorkinarena da eta berak egin behar du gizarte berrira ohitzeko ahalegina (Retortillo, Ovejero et. al., 2007).

Teoria honek hainbat elementu bereizgarri ditu (Malgesini & Giménez, 2000). Lehenik eta behin, gizarte homogeneo baten defentsa egiten du, non talde kultural-etniko menderatzaile bat ageri den besteen gainetik, eta estatus hau mantentzeko interes bat dago. Kanpotik datozenak korronte nagusi honen parte bihurtzea da xedea, eta honela gizarte homogeneo eta bakarra lortzea. Izan ere, kultura dominante horri pisu berezi bat ematen zaio eta alderdi sozial edo ongizate komun baten bilaketaren gainetik jartzen da -ongizate komun hori homogeneotasuna eta bateratzea lotzea izango litzake-. Teoria honek ere asimilazionismoa prozesu naturaltzat hartzen du; azkenean, talde dominanteak kanpotarrak integratzen ditu modu unibertsal eta naturalean, honela gertatzen da automatikoki eta ez du zentzurik kontrakoa egiteak teoria hau babesten dutenentzat.

Kasu nabarmen eta aipatuena Frantziarena da: izan ere, errepublikaren modeloak hizkuntza ofizial bakarraren -frantsesaren- eta bertako kultura laiko eta liberalaren adopzioa bultzatzen du, bertako balore eta ohiturekin batera.  Hitz gutxitan, kanpotarra frantses bihurtzea da modelo zehatz honen helburua: frantsesez hitz egitea, bere kultura atzean utzi eta frantses bihurtzea, errepublikaren parte sentitzea… Denbora guztian pertsonari hitz egiten zaio zuzenean, ez da kultura propioan oinarritutako komunitaterik onartzen eta kolektiboaren eskubideak ez dira kontuan hartzen.

MULTIKULTURALISMOA

Multikulturalismoa praktika hauen aurka dago; pluralismo kulturalaren aldeko apustua egiten du eta bere oinarrietako bat arrazoi etniko edo kulturalen ondorioz banakoa eta komunitateak ez diskriminatzea da. Gainera, desberdintasun kulturalak onartzen dira eta gauza positibo gisa ikusten dira, eta kanpotarrek hau mantentzeko eskubidea dutela adierazten da (Retortillo, Ovejero et. al., 2007).

Hortaz, multikulturalismoa asimilazionismoaren aurkako erreakzio bat dela esan daiteke. (Retortillo, Ovejero et. al., 2007). Globalizazioak ekarritako uniformizazio kulturalaren aurkako erantzun bat dela esan ohi da; beste kulturekiko tolerantzia bilatzen da, bakoitza bere komunitatean bizi eta gainerakoak errespetatzea du helburu, eta gizarte berean denok gure tokia izan dezakegula sinisten du.

Gizarte multikulturalaren adibide argienetako bat Kanada dugu. Izan ere, harrera tradizio handia duen herrialdea da: esaten da herrialdeko biztanleen %20 herrialde bertatik kanpo jaioa zela 2004. urtean, eta Torontok 1991tik gaur egun arte milioi erdi bat kanpotar baina gehiago jaso ditu; esaten da hirian 100 hizkuntza baina gehiago hitz egiten direla.

Iraganean, Kanadak lehentasun etnikoan oinarritzen zen politika bat jarraitzen zuen; Estatu Batuetako, Erresuma Batuko eta Europako etorkinei lehentasuna ematen zitzaien, hauen integrazioan interes handiagoa zutelako, baina paradigma hau 1988an aldatu zen Multikulturaltasun Legearekin. Honek gobernu federalari exijitzen dio Kanadako aniztasun kulturala eta etnikoaren babesa eta errespetua, eta urte batzuk lehenago onartutako Immigranteen Legeak eskubide juridikoak, asiloa eta bateratze familiarrak bermatu zizkien etorkinei. Hala ere, azken urteetan, identitate kanadarrari garrantzia eman zaio, eta asimilazionismo ikutuko mentalitate bat gailendu da; honen azken sintoma Quebeceko hauteskundeetan ikusi da Francois Legaulten eta bere CAQ alderdiaren garaipenarekin, zeinak immigrazioaren aurkako postura gogor bat hartu duen.

Estatu mailan, multikulturalismoaren aldeko saiakera xume bat egin da. Hala ere, eta Europako estatu gehienek bezala, asimilazionismorantz jo du praktikan, “asimilazio atsegin” moduko bat egiten, non desberdintasunak onartzen diren baina, praktikan, modelo kultural eta erlijioso bati garrantzia ematen zaion espazio publikoan, gainontzeko errealitateak bigarren mailara mugatuz. Ondorioz esan daiteke, teorian, herrialde gehienetako buruek diskurtso multikulturalistak erabiltzen dituzte jendeari zuzentzeko.

Baina, eredu hauek guztiak ikusi ondoren, harrigarria izan daiteke komunitate berean hainbat eredu eta aniztasun politika desberdin ikustea. Izan ere, Europar Batasuna bezalako nazioarteko organismoek ez dituzte aniztasun politikak ezartzen, eta horren ondorioz esan daiteke estatu propioek politika propioak dituztela. Europar Batasunaren kasuan, bi tresna jartzen ditu bere kideen eskura: Integraziorako Printzipio Basiko Komunak eta Integraziorako Fondo Europarra. Lehenak, estatuek zer balore kontuan hartu behar dituen markatzen du politikak diseinatzerako orduan, 11 puntu guztira. Bigarrenak diru-laguntzak ematen ditu aniztasun politika hauek aurrera eramateko. Tresna hau 2007an jarri zen martxan, eta 825 milioi euro jarri zituen estatuen zerbitzura hurrengo 7 urtetarako. Hau garaipen gisa ikusi zen bere garaian, nahiz eta hasieran aurrekontu bikoitza proposatu izan Europar Batzordean.

Eduardo Vieytez-en mintzaldia dibertsitatearen inguruan hemen.

LEHEN ESKUTIK

Mohamed Amine, Aljeria, 22 urte: “Beldurra pasa nuen. Jainkoari esker ez nintzen hilda iritsi”

WhatsApp Image 2018-12-03 at 19.00.36

Estatu desberdinetako erakundeek diseinatutako politika hauek guztiek foku bera dute: jarduten duten eremuan bizi diren edo bertan presentzia duten eta gutxiengo diren pertsona eta kolektiboak. Begi bistan den bezala, egoera anitzak aurki daitezke multzo honetan, hainbat faktorek determinatutakoak: jatorria, klase soziala, generoa, erlijioa… Baina horien guztien artean, nabarmena den talde bat dugu: egoera prekario eta erregulatu gabean beraien etxeak utzi eta bizitza hobe baten bila beste herrialdeetara joaten diren pertsonak, askotan beraien bizia arriskuan jarriz.

Talde horren parte da Mohamed Amine gazte aljeriarra; 17 urterekin bere etxea uztea eta itsasoa gurutzatzea erabaki zuen bere kabuz, espainiar estatuan bizitza hobe bat lortzeko helburuarekin. Izan ere, ez zuen beste alternatibarik ikusten: “Umetan ikasi dezakezu, baina 16-17 urterekin oso aspergarria da dena. Hona etorri nahi nuen, batik bat bertan ez duzulako gerorik ikusten diru asko ez baldin baduzu”. Bere herrialdeko kide asko bezala, patera batean igo zen, bere anaiaren laguntzari esker. Inolako bermerik gabe, aurrera egin zuten, baina bidaia ez zen bat ere erraza izan: “Beldurra pasa nuen, Jainkoari esker ez nintzen hilda iritsi. Lau egun egon ginen itsasoan galduta. Memento horretan jada inork ez zuen iritsi nahi, berdin zitzaigun Aljeriara berriro bidaltzea”. Estatura iristean, Guardia Zibilaren eta Polizia Nazionalaren egoitzetan hilabete batzuk egon ondoren, Gurutze Gorriak bere ardura hartu zuen. Donostiara joateko tren-txartel batekin eta poltsikoan 60 eurorekin, Gipuzkoara iritsi zen Mohamed, eta Gurutze Gorriaren eta Diputazioaren pisuetan bizitzen egon da ordutik. Gaur egun, ordea, bere izebarekin bizi da.

Mohamedek dio ez dituela bere ohiturak alde batera utzi, eta ez dituela bera den bezala izateko zailtasunik: “Ohiturak mantentzen ditut, baina ez naiz mezkitara joaten”. Hala ere, “diskriminazio burokratiko” nabarmen xamarra pairatzen duela dio; izan ere, pasaportea edo paperak berritu behar baditu, Bartzelonara joan behar izaten du prozesu guztia burutzera. Gainontzekoek etxe-ondoan egiten dituzten gauza berak egiteko ehundaka kilometro egin behar ditu. Lana lortzeko orduan ere nabari ditu zailtasun hauek: “Zaila da kurrikulumak botatzea. Aurrekoan elkarrizketa bat egin nuen telefonoz, baina ezetz esan zidaten azentoarengatik. Nik uste lehenago aukeratzen dutela hemengo bat kanpotar bat baino. Ni hemen ez nago laguntzengatik, badakit lan bat izan ezkero gauzak hobeto joango litzazkitela”

Jendeak eta erakundeek ondo tratatu dute Mohamed. Iritsi bezain pronto gaztelerako klaseak jaso zituen, eta onartua sentitzen dela dio. Arrazismoa badagoela dio, eta argi ikusten du erreakzio horren jatorria: “Arrazismoa jendeak gauzak gaizki egiten dituelako dago. Gutxi batzuek egindako ekintzek guztiengan dute eragina”. Geroan, atzerrira bizitzera joan nahi duela dio: “Hemen ondo tratatu naute, ni naizen bezalakoa naizelako. Lagunek esaten didate Frantzian eta Alemanian hobeto daudela. Paperak lortzean bertara joan nahiko nuke, bai”.

Mohamed-enaren bezalako kasuek aniztasunean bizikidetza lortzeko itxaropena piztu arren, hainbat galdera egin diezazkiogu gure buruari: zergatik joan nahi dute kanpotarrek Europako beste herrialdetara hemen geratu ordez? Zer egin dezakegu hemen etxean sentitu daitezen? Guk geuk egoera aldatu al dezakegu?

EUSKAL HERRIKO KASUA: Potentzientzat eredu?

<<Maila hobeagoko eta kalitate altuagoko laguntzak eskaintzen ari gara >>

“Laguntzak nahikoak al dira? Inoiz ez dira nahikoak, baina ziurrenik, gure inguruko edozein autonomia erkidego edo herrialderekin parekatuta maila altuagoko eta kalitate handiagoko onurak eskaintzen ari gara”. Honela dio Jonan Fernándezek, Giza Eskubide, Bizikidetza, eta Lankidetzaren idazkari nagusia Eusko Jaurlaritzan, immigranteei eskaintzen zaien laguntza eta harrerari buruz galdetzean. Izan ere, Euskal Autonomia Erkidegoan etorkinen harrera eta bizikidetza kultural eta erlijiosoa sustatzen duten erakunde ugari daude, eta maila desberdinetan lan egiten dute egoera bakoitzari erantzun egoki bat emateko; hauek elkarrekin batera egiten dute lan, eta politika elkarlotuak sortzen dira erronkei aurre egiteko.

Eusko Jaurlaritzaren barruan badira hainbat sail migrazioaren eta bizikidetzaren kudeaketan zentratzen direnak, hala nola: Giza Eskubide, Bizikidetza eta Lankidetzaren Idazkaritza Nagusia; Familia Politikako eta Aniztasuneko Zuzendaritza; eta Immigrazioaren Euskal Behatokia dira EAE mailan aurkitzen diren erakunde esanguratsuenetako batzuk.

Izan ere, egoera bakoitzak lan egiteko modu propioa eskatzen du, eta ezin dira etorkin guztiak zaku berean sartu emaitza egokiak lortu nahi badira. Hori da aniztasun politika egokiak aurrera eramateko gakoa Maider Marañaren ustez. Maraña Gipuzkoako Foru Aldundiko Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Zuzendaritzako arduraduna da, eta Gipuzkoan hiru etorkin mota jaso ohi ditugula azpimarratzen du:

  1. Lehenak, hemen kokatuta dauden eta Gipuzkoan bizitza-proiektu bat sortu nahi duten etorkinak. Hauek, nahiz eta gizartearen portzentaje batek kontrakoa uste, ez dute laguntza espezifiko edo berezirik jasotzen etorkinak izate hutsagatik, eta erakunde orokorrez baliatzen dira gehienetan: hau da, hemen kokatutako pertsonek Foru Aldundiak ematen dituen programa orokorrak erabiltzen dituzte. Gainera, diputazio mailan, ez zaie harrerarik egiten, eta normalean hau udal mailan egiten zaie; beraiei dagokie ardura hori euren protokoloen arabera. Etorkin hauek erroldatu egiten dira normalean, eta urtebete erroldatuta egon ondoren Gipuzkoako Foru Aldundiko politika sozialetan parte hartzeko eskubidea ematen zaie.

    Honen barruan, programa ugari daude: etxebizitzarako laguntza, ikasketetarako laguntza, integraziorako laguntza, biolentzia matxista jaso dutenei zuzendutako laguntzak… Hauek ez daude zehazki etorkinei zuzenduta, baina etorkinei parte hartzeko aukera ematen zaie hemen jaiotakoen maila berean, betiere esklusio egoera batean baldin badaude. Immigranteei zuzendutako integrazio politika sozial-ekonomikoetan, esaterako, Gurutze Gorriak harrera-etxeak eskaintzen dizkie beraien egoera hobetu arte bertan bizi ahal izateko.

  2. Bigarrenak, trantsituan dauden etorkinak izango lirateke. Hauei harrera duin bat egiteko, talde inter-instituzional bat dago Eusko Jaurlaritzak eta EAEko hiru aldundiek osatuta. Gipuzkoari dagokionez, Donostiak eta Irunek hartzen dute parte, bertatik igarotzen baitira trantsituan dauden etorkin gehienak, eta hauei aterpetxeak eskaintzen zaizkie gutxieneko beharrak asetzeko helburuarekin: lo egiteko toki bat, janaria, arropa garbia, Wi-Fia… Hauek normalean bizpahiru egun igarotzen dituzte aterpetxeetan beraien bidearekin jarraitu aurretik.

    Zein izango litzake trantsituan dagoen etorkin baten kasua? Beste herrialde batera bidaiatzen ari den pertsona batena, eta egun batzuk hemen igaro behar dituena indarrak hartu eta bidaiarekin jarraitzeko: Marokotik itsasoa gurutzatu eta Pariseko bidean ostatua behar duen pertsona bat, Siriatik ihes egin eta Portugalen duen familiaren etxera bidaiatzen ari dena… hainbat egoera suerta daitezke, baina guztiek kategoria honen ezaugarriak betetzen dituzte.

  3. Azkenik, errefuxiatuak ditugu. Hauen kasuan, estatu zentralaren bidez egiten da kudeaketa: Madrilek erabakitzen du zenbat pertsona joaten diren probintzia bakoitzera, eta Gurutze Gorria arduratzen da pertsona hauek babesteaz. Nazioarteko babesa dute, eta gehien komeni zaien eremura bidaltzen dituzte.

Guzti hau modu errazean ulertzeko, ikus hurrengo bideoa:

<< Ez dugu inoiz ahaztu behar giza eskubidea dela eskubide erlijiosoa >>

descargaHonez gain, aniztasun politikek eta etorkinei zuzendutako politikek beste foku bat dute: udalaren fokua. Izan ere, udaletan bizi dira etorkinak, eta maila lokalean beraien integrazioa sustatzeko ekintzak ere egin behar dira. Hau da behintzat Aitor Oyarzabalek uste duena; Oyarzabal Pasaiako Migrazio eta Aniztasuneko teknikaria da, eta bere saila arduratzen da bertako politikak abian jartzeaz. Sailak hainbat proiektu eta ekimen ditu martxan, eta nahiz eta proiektu ugari propioak izan, Udalak Eusko Jaurlaritzako Immigrazio  Zuzendaritzarekin akordioak ditu, eta horrekin batera erabakitako eta onartutako politikak jartzen ditu martxan.

Harrera On egitasmoa, Harrera protokoloa, Aholkularitza juridiko administratiboa, Jatorri askotariko emakumeen taldea, Jatorri askotariko emakumeak elkar ezagutzeko gunea, Euskara ikasi! Aisa programa, ZAS (Zurrumurruen Aurkako Sarea) eta Emakume ijitoen taldea dira esanguratsuenak, baina gehiago ere baditu martxan.

Udalaren programa espezifikoez gain, Oyarzabalek azpimarratzen du hainbat erakunde espezifikok presentzia dutela Pasaian, esaterako: SOS Arrazakeria, Gurutze Gorria, Sorburu edo Farapi kolektiboak. Hauek guztiek kolektibo espezifikoekin egiten dute lan, eta bakoitzaren behar eta nahien araberako proiektuak eramaten dituzte aurrera. Adibidez, AEK eta Elhuyar erakundeek euskararen irakaskuntzan eta hizkuntzaren erabilerarekin erlazionatutako auzietan laguntzean jartzen dute fokua, etorkinei edo gutxiengo etnikoei hizkuntza eskuratzeko eta modu egokian erabiltzen laguntzeko helburuarekin.

qr video Harrera On

Eskaneatu QR kode hau “Harrera On” programari buruz gehiago jakiteko.

PASAIAKO DATU DEMOGRAFIKOAK: 

  • Biztanleria orotara: 16.335 (7.800 giz. / 8.535 emak.)
  • Bertako biztanleria: 15.029 (8.451 giz. / 9.280 emak.)
  • Atzerritar biztanleria: 1.306 (688 giz. / 684 emak.)
  • Europar Batasunekoak: 479 (262 giz. / 216 emak.)
  • EB kanpoko biztanleak: 827 (389 giz. / 438 emak

Ugari da, oraindik, identitate aniztasuna sustatzearren egin behar den lana. Dena den, itxaropen pizgarri dira egun auzi honen alde lanean ari diren horiek. Vendetta taldearen kantu batek dioen bezala:

“Bide luzea dugun arren, goazen elkarrekin”

Familia baten silueta - Iturria: Canstockphoto.es

Urrutiko intxaurrak lau gerturatu eta hamalau

Harrera familien kasuan aurkakoa gertatzen da. Urrunetik begiratuta beldurrak, frustrazio jarraiak eta nahasmena dira ikusten direnak; gerturatzean aldiz, gogobetetzea eta norberaren alderdi onenaren zabalkundea dira nagusi.

Lucia Sainzek seme-alaba biologiko bana izateaz gain, harrera familian izandako seme bat ere badu. Hogei urtez harrera ama izan den urnietarrak, argi du haurraren garapen prozesua bermatzeko tresna baliagarria direla harrera familiak. Bere kasuan prozesuak emaitza ezin hobea izan zuen, harreran edukitako haurra adoptatu egin baitzuten. Egun 358 adingabe daude Gipuzkoan harrera familietan eta 421 dira harrera zentroetan esperoan daudenak, euren aukera noiz helduko ote den zain.

Labur aipatuta, abiapuntutzat harrera familiak zer diren aipatzea ezinbestekoa da: babesgabetasun egoeran dagoen haurra denbora baterako familia batean integratzean datza. Familia horrek baldintza batzuk bete beharko ditu eta esan bezala, harreraren irupena mugatua izango da.

Babesgabetasun egoera bizi duten haurrei irtenbidea emateko sistemetako bat da harrera familia. Haurrak ingurune familiar baten beharra duenean erabiltzen da bide hori. Adingabeak harrera familian izan behar duen guztizko parte-hartzea da ezaugarri bereizgarria. Era berean, familiak haurraren beharrei erreparatu behar die, hura familiako kide bezala heziz betiere.

Gaur Egungo Datuak

Datuei erreparatuz, 2017.urtean Gipuzkoan 1.121 haur eta nerabe babesgaturen jakinarazpenak egon ziren. Urte bereko abenduko hilabetean 348 neska mutiko zeuden harrera familia baten babespean. Zehazki, babesgabetasun egoeran zeuden adingabe guztien %31a.

Harrera familien zabalkundea Gipuzkoan esanguratsua den arren, familia harreren programak gorabehera handiak izan ohi dituzte arrazoi ezberdinak direla medio. Besteak beste, 2018ko urtarrilaren lehenean artatuak zeuden 348 adingabe horietatik 100 alta eta 99 baja eman ziren. Alten arrazoi nagusiak honako hauek izan ziren: adingabeen %53a haur egokituak izan ziren, %46ak larrialdietarako harrera familia rola hartu zuten eta %1aren kasuan, ordea, behin behineko zaintzan hartuak zeuden.

grafikoak.png

2017ko datuak Gipuzkoa Mailan eta Gorabehera Handiak – Iturria: Gipuzkoako Gizarte Politikako Departamentua

 

Erakunde Inplikatuak 

Harrera Familien prozesuan zuzenean parte hartzen duen administrazioa Gipuzkoako Foru Aldundia da, nahiz eta, ezinbestean, beste erakunde eta sektore publikoekin etengabeko elkarlana duen; Eusko Jaurlaritza eta udalekin, esaterako. Gizarte Politikako Departamentua da, zehazki, Harrera Familien kudeaketaz antolatzen dena, “Haurren babeseko eta gizarteratzeko zuzendaritza nagusia” azpidepartamendua, hobeki esanda. Haurren eta nerabeen babeseko zerbitzua, departamendu horren eskaintzek jasotzen duten diru laguntza kontuan izanda, hirugarren postuan dago: 45 milioi euro bideratu dira (2017ko datuak).

Gipuzkoako Foru Aldundiko babesgabetasuneko departamentuan, SAPI (Servicio de Acceso de Protección Infantil) dago. Babesgabetasun egoera antzematen denean, zerbitzu honek hartze du parte. Gainera, SAR (Servicio de Acceso Residencial) eta SAFA (Servicio de Acogimiento Familiar y Adopción) ere badaude. Harrera familien kasuan Lauka da, hain zuzen ere, zerbitzu horri laguntza ematen dion elkartea. Bere aldetik, Laukarekin batera Eudes Fundazioa dago eta honek harrera bereziak tramitatzen ditu. Halere, bien arteko ezberdintasuna da Lauka bolondresa dela eta diru laguntzekin finantzatzen duela bere lana.

Administrazioez gain, aurrez esan bezala, badira erakunde eta enpresak ere; Harrera Familiei dagokienez bi dira aipagarriak: Lauka eta Beroa.

Laukak prozesu guztian zehar laguntza eskaintzen die familiei. Informazioa zabaltzean, familia aukeraketaz, laguntza teknikoaz, ikuskatzaileez eta desloturaz arduratzen da. Azken horri dagokionez, Harrera Familietan dauden gazte batzuek, hemezortzi eta hogei eta bi urte artean dituztenean erabaki garrantzitsua hartu behar dute: harrera familian bertan geratzea, adopzio moduko batean bilakatuz edo joatea -independizazio bidetik edo beren familietara berriz ere-. Etorkizunari begira gazteari laguntza emateko teknikari bereziak egoten dira.

Beroa, berriz, Gipuzkoako Harrera Familien Elkartea da, familia bazkidez osatua. Aldez aurretik esan beharra dago, Laukaren laguntza izatea harrera familien esku geratzen dela; hau da, bolondresa da. Laguntza, konpainia eta babesa eskaintzea dute helburu. Hiru planotan nagusitzen dira: batetik, adingabe diren haur eta nerabeen eskubideen defentsa sutsua egiten dute; bestetik, harrera familia izango diren familiei laguntza eskaini eta haien eskubideak bermatzen dituzte; eta azkenik, harrera familia figuraren zabalkundea sustatzen dute.

Prozesua

eskalerak

Prozesuko lau pausoak – Iturria: Ander Suescun

Zein da babesgabetasun egoeran dagoen ume bat harrera familiara bideratzeko jarraitzen den prozesua?

Lehenengo, babesgabetasun egoera bat antzematen denean, umea edo gaztea adin txikikoa bada, egoerari irtenbidea bilatzen saiatuko da. Hain juxtu, harrera familia, babesgabetasun egoerari aurre egiteko konponbideetako bat da.

Ibilbidea lau pausotan laburtzen da. Hasteko, prestakuntza behar da. Prestaketa horrek familiak gehiago hezten ditu hurrengo pausoei begira. Gipuzkoako kasuan, Donostian antolatzen dira lau orduko prestakuntza eskolak hilean behin. Edozein pertsona joan daiteke klase horietara, hori bai, joateko lehenik telefonoz edo emailez kontaktua egin behar da.

Bigarrenik, eskaera ofiziala egiteko momentua iristen da. Momentu honetan era guztiko dokumentazioa aurkeztu behar da. Nahitaezkoa da egoera honetan, familiako kide guztiak erabakiarekin ados egotea, harreraren eta adopzioaren arteko diferentzia garbi edukitzea, malgutasunetara moldatzeko prest egotea, eta profesionalen aholkuak jasotzeko prest egotea.

Hirugarrenik, elkarrizketen garaia ailegatzen da. Lehenengo elkarrizketa mota pertsonala da, non familia bakoitzaren ezaugarriak aztertzeko erabiltzen dira. Bigarrengo elkarrizketa motak, psikoteknikoak izango dira. Proba honen bitartez, elkarrizketatzaileek eskatzailearen familiako kideen egoera sakonago ezagutu dezakete. Elkarrizketekin amaitzeko, etxean egingo da beste elkarrizketa bat etorriko den umea nolako ingurunean egongo den jakiteko.

Amaitzeko, beharrezkoa da txosten bat egitea elkarrizketa guztiak bukatu ondoren. Txosten horrek berretsiko du familia eskatzaileak behar diren baldintzak betetzen dituen ala ez harrera familia bilakatu dadin.

 

Harrera familia motak

Hainbat harrera familia mota bereizi daitezke eta haur bakoitzaren egoeraren eta behar berezien arabera aukeratu beharko da berarentzat egokiena dena. Adibidez, adingabeek harrera familiarekin duten harremanaren arabera familia zabala eta familiaz kanpoko harrera bereizten dira. Lehenengoan adingabearen senitartekoek egiten dute harrera; bigarrenean, aldiz, haurrarekin lotura zuzenik ez duen familia batek egiten du. Horiez gain, Harrera espezializatua eta Harrera espezializatu profesionalizatua daude. Horien arteko aldea da, profesionalizatuak diren kasuetan administrazioak familia bat kontratatzen du behar bereziak dituzten adin gabeen harrera egiteko.

ASEAFen arabera jomugaren, iraupenaren eta esku-hartze motaren arabera, lau harrera familia mota daude:

  • Larrialdi harrera: 6 urte baino gutxiago dituzten adingabeen erakundetzea ekiditeko, horien berehalako arreta eskaintzen du familia harrera motak honek. Normalean 6 hilabetez azpiko iraupena izaten du. Bitarte horretan, kasu bakoitzean aplikatuko den babes neurri familiarra zein izango den edota adingabea bere jatorrizko familiara itzuliko den edo ez zehaztuko da.
  • Denboraldi baterako harrera: Adingabea jatorrizko familiara bueltatuko dela aurre ikusten denean erabiltzen da.
  • Harrera iraunkorra: Adingabea jatorrizko familiarengana bueltatzea ezinezkotzat edota ez gomendagarritzat denean erabiltzen da.
  • Adopzio aurreko harrera: Adingabekoaren adopzioa eman aurretik egiten den harrera mota da.
Harrera Familia Motak - Iturria: Respuestas.tips

Harrera Familia Motak – Iturria: Respuestas.tips

 

Mitoak

“Maitasunik gabe ezin da eta maitasunarekin bakarrik ez da nahikoa” Edurne Gonzalez (Deusto)

Kanpainen bitartez zabaltzen den mezu maitekorra ez da errealista. Hartzaileari informazioa aurreratu behar zaio. Emozioa bilatuz, noski, baina ez horrekin bakarrik. Bilbo sehaskaz bete zuteneko kanpaina ontzat ematen du Maite Pagolak (Beroa): emozionala, hunkigarria eta inpaktua sortzen duena. Ez du erabat islatzen errealitatea, baina harrera familien inguruan errealitate ugari daude eta batzuk biltzen ditu.

“Gero kentzen badizute, zergatik hartuko duzu haurra? Zertarako sartu sasiarte horretan?”

Ez al dira egunero seme-alaba biologikoak etxetik joaten? Hori gertatzean kontaktua galdu dela suposatzen al da? Ez. Ba, berdin gertatzen da harreran dauden ume eta gazteekin. Baliteke beren guraso biologikoengana itzultzea egoerari aurre egin dielako, edo independizatzea jada adina dutelako. Momentu horretan, ez da inolaz harremana eteten; gainera, prozesu bat da, ez egun batetik besterako zerbait.

Harrera familien ipuinean harrera familia da heroia eta biologikoa, munstroa.

Harrera familiak haurraren haurraren garapen biologiko eta psikologikoan egiten duen jardun paregabea ukaezina da. Haurra hezten dute familia giro partikular batean. Lucia Sainzek (harrera ama) denetik ikusi duela dio, drogodependentziagatik haurra utzi beharra izatetik abandonu kasuetara. Hala ere, kasuak kasu, ezin da familia inertziaz gurutzatu; bakoitzaren errealitatea mundu bat da.

Haurren babesgabetasuna ez al da gizarte arazo bat?

Arazoa ez da informazio zabaltze falta soilik, informazio horren bila joan eta argitasun falta topatzea baizik. Bibliografia aldetik, psikologiaren arlotik besterik ez da landu gaia. Eta soziologia eta gizate lanaren analisiak? Gizarte langilearen figura lan administratiboetara bideratuta dago egun. Akatsa. Harrera familien sisteman, “traumak” identifikatu eta konpontzeaz gain, erlazioak birsortu eta formakuntza eman behar da.

 

Jonatan Martin Sainzen hitzak

“Nire familiari eta bereziki nire gurasoei, asko diet eskertzeko.”

Hator, hator, mutil etxera… Eguberriak familiarekin egoteko denboraldia direla ainguratzat hartuta itzuli da Jonatan bere etxera. Gustuko du maite dituenekin urteko bizipenak sutondoan konpartitzea, baina aldi berean gogora ekartzen ditu ahanzturan gera ezin diren bizitzako puntu suspentsiboak.

Mutilaren lehen oroitzapena urte eskas zituen unekoak dira. Gogoan du besarkada bat jaso zuen lehen aldia. Besarkada bero, xamur eta babesgarria. Luciarengandik jaso zuen laztan epela, ordura arte ez zuen horrelakorik sentitu. Antza denez, Luciak eta Alfonsok Jonatan zegoen harrera zentrora eginiko bisitaldi batean gertatu zen. “Maitasuna lehen begiratuan” gisa definitzen du Luciak momentua eta ordutik aurrera elkarrekin maitemindu ziren.

Gogoan du, halaber, harrera familiarekin ospatutako lehen urtebetetze festa. Emozioz beteriko momentu gisa ekartzen du gogora Jonatanek 2 urte egin zituen eguna. Gurasoak, anai-arrebak eta lagunak kolore biziz eta apaingarri distiratsuz jositako festa antolatu zuten harentzat. “Maitatua eta garrantzitsua sentitu nintzen”, kontatzen du irribarre lotsatiaz.

Koskortu arteko oroitzapenen artean negartia, bihurria eta amazuloa zela dio. Harrera gurasoekin izandako liskar gehienak bere familia biologikoa ezagutzeko premiaz bultzatuta izan ziren, zoritxarrez Jonatanek ezin izan ditu inoiz ezagutu eta arantza horrek bere barruan bizirik dirau.

14 hilabete zituela iritsi zen Jonatan Urnietako harrera familiaren besoetara. Horren haur txikia izanik ere, bazituen jada maitasun gabezi nabarmenak, musuei eta laztanei ukoak esaterako; hala eta guztiz ere, segidan egokitu zen familia berrira. 11 urte zituela adoptatu zuten Alfonso eta Luciak mutila, prozesu konplikatu izan zela azpimarratzen dute gurasoek.

Urnietako familiak hazia eta hezia. Egun den gazte sentibera, independente eta zentzuduna haiei esker sortua dela kontatzen du. Egunotan, Jonatan Jakan bizi da bere kontura altuera handiko eraikuntzetako leihoak garbitzen. Dena dela, onartzen du oporraldietan familiaren etxera itzultzea eta haien maitasuna sentitzea ederra dela. Esanak esan, etxean baino hobeto inon ez!

Jonatan Martin harrera haurra - Iturria: Jonatan Martin

Jonatan Martin harrera haurra – Iturria: Jonatan Martin

 

Harrera familien errealitatea ez da ipuin aurrerakoi batekin ezkontzen, ezta istorio tradizional batengatik banatzen. Errealitate anitza da, kolore anitzekoa. Ez dago gaizkia eta ongia banatzen duen lerrorik. Ez gaizkilerik eta salbatzailerik. Baina, ez dugu errealitatea den bezala ulertzen, alderantziz ulertzen dugu, alderantziz ulertu nahi dugulako, seguru asko.

Agian, errealitateak berak eman ezin dezakeena sinesten dugu, eta sinesmen horretatik errealitate handi eta eder bat eraikitzen dugu guretzako, ametsa balitz bezala. Egia absoluturik konkretatu ezin den honetan bada hipotesi frogatu bat: gure inguruan haurtzaro arrunt batez gozatzen ari ez diren haur eta nerabeak daude. Ume hauek gabezia asko dituzte, baina guztien artean nagusi bat nabarmentzen da: familia baten beharra. Horregatik, begiak itxi eta amestu beharrean komenigarriagoa da irekita mantentzea, ametsa errealitate bihur daitekeen arren, errealitatea ez delako amets.

Eta ametsez ari garela, amaitzeko, hona hemen Amets Arzallusek egindako bertsoa Harrera Familiei buruz 2017ko Bertsolaritza Txapelketan.

QR Bertsoa

QR Amets Arzallusen Bertsoa Harrera Familiak – Iturria: Internet

okupazioa

Okupazioa. Eskubidea ala delitua?

Egun, okupazioa ematen den auzoetan, kexa asko izan ohi dira, ospatzen diren kontzertuek eta festek sortzen duten soinuarengatik eta baita okupazioak bizilagunengan eragiten duen segurtasun ezarengatik. Ohikoa da hedabideetan auzotarren eskutik emandako okupazioaren kontrako argudioak entzun eta irakurtzea, haiek aditzera ematen dutenez, auzo horien degradazioa sustatzen baitute kasu askotan. El Independiente egunkari digitalak jaso duen moduan, okupazio gatazkatsuek (okupazioaren %10 eta % 25 bitartekoak) auzotarrengan ere badute eragina. Jatorriz bertan bizi izan diren auzotar asko, etxebizitzak saldu egiten dituzte, legez kanpoko tratuen ugalketek edo auzoetan ematen diren delituen gorakadek sortutako egonkortasun ezaren ondorioz.

mala influencia

Iturria: El Correo

Etxebizitzak alokatzen dituzten pertsonek ere haien pisuak okupatzearen beldur dira, gerora okupa horiek kaleratzeko prozesu administratiboa urteetan luzatu daitekeelako. Gainera, alokairuzko etxebizitzetan ematen den okupazioan, jabeek etxebizitzarengatik ordaindu beharreko hipoteka eta gastuak ordaindu behar izaten dituzte, baita abokatuen, auzitegien eta sarraila berrien ezarpenak dakarren kostua ere. Horrez gain, pisua alokatu gabe pasatako denboran galdutako etekina ere kontuan hartu behar izaten dute jabeek. Horrenbestez, eta beldur horrek bultzatuta, baliabide ezberdinak erabiltzen dituzte haien etxea okupatua ez izateko, maizterrei baldintza zurrunak jarriz eta sarraila eta alarmadun sistema berriak ezarriz.

Sare sozialetan ere ondorengo adibideetan ikus daitekeen bezala, okupazioaren aurkako kritikak ere ageri dira:

zilegi ley leyy

Horren kaltegarria al da Okupazioa?

Mugimendu okupa. Orokortzearen akatsa

1960. urtean mugimendu sozial berrien gorakada eman zen eta hamarkada horretan eta hurrengoan mugimendu berri bat sortzeko baldintzak eman ziren. Izan ere, Europan hiriak etengabe handitzen hasi ziren eta urbanizazioak eraikitzearen prozesu azkarrek lurren eskasia sortu zuten. Ondorioz, lur horien prezioak gora egin zuten. Bestetik, Europa krisia batean murgildu zen. Honek guztiak mugimendua sortzea ekarri zuen. Ingalaterran hasi zen eta pixkanaka Europa osora zabaldu zen eta gaur egun oraindik pil-pilian dagoen mugimendua da. Gainera egoera ezberdinak kontuan hartzen badira lau okupazio mota bereiz daitezke:

  1. Ohituragatik okupatzen dutenak; Etniak: ijituak
  2. Helburu politikoetarako okupatzea
  3. Etxebizitza duin baten aldarrikatzeko okupatzea
  4. Baliabide urriengatik okupatzea

Okupazio ezberdinak daudela ikusita,mota horien artean bereizketa bat egin behar da, gaztelaniaz, Ocupación eta Okupación bereizten den bezala. Sarri bi kontzeptuak era berean erabiltzen dira Euskaltzaindiaren hiztegian esate baterako “okupatu” aditza honela definitzen da: “Hutsik edo erabili gabe dagoen eraikin bat, bertan bizitzeko edo zerbait egiteko, baimenik gabe hartu”, Hau da, ez da bereizketarik egiten okupazioen artean.

Orokorrean ez da desberdintzapenik egiten, orokortzera jotzen da eta hor dago nahasketa. Alde batetik, etxebizitza pribatu bat okupatu eta bertan bizitzeko soilik erabiltzen duten pertsonen kasua dago. Honen adibide dira ondorengo bideoan ageri diren pertsonen kasua.

Bestetik, hutsik dagoen etxe edo erakin bat okupatu eta ekintza sozialak egiteko erabiltzen duen pertsona edo taldearen kasua bereizten da.  Mugiendu Okupak (k), besteak beste, eraikinak eraldatu eta autogestionatutako guneak sortzen ditu  auzoetan jarduerak eskaini eta “krisi sistematiko” bati aurre egiteko. Talde nazien edo neonazien aurkako jarrera ere erakusten dute. Gainera, herrietako, eskualdeetako eta Gobernu Zentraleko autoritateen kontra ere egiten dute, enpresa handien interes ekonomikoen ordezkariak direlako eta herritarren ongizatea kontuan hartzen ez dutelako.

Datuetan murgilduz

Espainia

Espainia mailan berriz, etxebizitza eta eraikin okupatuen ehunekoak gorakada handia pairatu du azken urteetan 2008ko krisialdiaren ondorioz. 2017. urtean soilik, delituen erregistroak gora egin zuen %5 batean, 10.619 delitu bildu baitziren. Kasu gehienetan, udararako erabili ohi dituzten familien etxeak okupatzen dituzte. Gorakada honen beste arrazoi bat,  bankuen esku-hartzea izan da.

 Espainiako Barne Arazoetako Ministerioaren datuak kontuan harturik, Espainian 25.208.623 etxebizitza daude eta horietatik  55.049 okupaturik daude. Zehazki azken urte honetan, %5,8 igo da tasa, hau da, 10.619 okupazio gehiago 2016. urtean baino.

españa

Euskal Autonomia Erkidegoa

Euskadiko datuei erreparatzen badiegu, 2009. urtean 44.778 etxebizitza zeuden jaberik gabe, 2011. urtean 58.771, 2013. urtean 60.024, eta azkenik 2017. urtean, 69.231 etxebizitza aterarazi zituzten, zehazki 2015. urtean baino 10.453 etxebizitza gehiago.

EAE

Araba gorabehera handienak izan dituen herrialdea izan da hutsik dauden etxebizitzei erreparatuta. 2011. urtean 8.477 etxebizitza hutsik, 2013. urtean gorakada bat egon zen, jaberik gabeko 10.940 etxebizitza zeudelarik. Azken bi urteetan ordea, beherakada txiki bat egon da Araban, 2015. urtean 10.926 eta 2017. urtean 10.691 etxebizitza zeuden husturik.

Gipuzkoan aldiz, hutsik dauden etxebizitzak ugaritu egin dira, 2009 tik 2017. urtera arte. 2009. urtean, 16.663 etxebizitza zeuden, 2011. urtean gorakada handia izan zuten eta 24.859 eraikin hustu ziren. Bi urte beranduago etxebizitza hauen kopurua jaitsi egin zen, 22.922ra. Azkenik,  grafikoan ikusten den moduan, 2017. urtean, 3.824 etxebizitza gehiago daude 2015. urtean baino, zehazki, 2015. urtean, 20.562 eta 2017. urtean 24.426.

Azkenik, Bizkaian aldaketa gutxien izan duen lurralde historikoa izan arren, gorakada bat izan du. 2009 urtean, hutsik zeuden etxebizitzak beste probintzietan baino altuagoak ziren, zehazki 21.363 etxebizitza. Gainerako urteetan tasak goraka egin zuen, bereziki 2015. urtetik 2017. urteetako etxebizitza kopurua nabarmenduz. Bi urte  gorakada handia izan du, 27.206tik (2015), 34.114 (2017), hau da, 6.908 etxebizitzetako aldea. Datu hauei erreparatuz ikusi daiteke, Euskal Herrian hutsik dauden etxebizitzak gorakada handia izan dutela azken urteetan. Ikerketa honen arabera, %3,5 etxebizitza abandonaturik daude, eta horietatik %47,4 okupatuta (Euskadi.eus, 2017).

eaaee

Gaztetxeak 

Gazteek ekintza ezberdinak aurrera eramateko helburuarekin autogestioan oinarrituta okupatutako etxeak dira. Eraikin zahar eta abandonatuak erabili ohi dira. 80. hamarkadan hasitako gaztetxeen mugimenduak eta aurrera eraman dituzten proiektuek garrantzia handia izan dute euskal gaztediarengan. Gaur egun Euskal Herrian zehar gaztetxeak ugariak dira. Ondorengo mapa honetan Euskal Herriko gaztetxe, gazte lokala edota okupazio mugimendurako gune interesgarriak eta autogestionatuak ageri dira; 166 dira guztira.

mapa

Iturria: Topatu.eus

«Ezinezkoa da gutxi batzuen interesak, hiritar askoren miseriaren gainetik ezartzea»

kijera

Bere anonimatua mantentzea eskatu duen elkarrizketatua parte zaharreko Kijera gaztetxeko kidea da. Hamabi urterekin hasi zen okupazioaren mugimenduan murgiltzen eta bere lehenengo okupazioetako bat Añorgako Firestone eraikina izan zen.

Nola definituko zenuke mugimendu okupa?

Mugimendu Okupa gune autogestionatuak sortzeko eta sistema kapitalistari kontra egiteko tresna bat da. Gaur egun gero eta gehiago mugitzen da. Jendeak alternatibak bilatzen ditu etxe bat alokatzeko dirurik ez duenean edo bere soldata nahikoa ez denean alokairu edo hipoteka bati aurre egin ahal izateko.

Noiz izan zenuen mugimendu honen berri lehen aldiz?

Hamabi urterekin auzoko gazte-asanbladan hasi nintzen, interesgarria iruditu zitzaidalako eta alternatiba ona iruditzen zitzaidalako.

Zer da Kijera?

Kijera, Kanpandegi 2 kalean dago, alde zahar barrenean, eta bere garaian Club Kaialde zen. Gero, udaletxeak Eusko Jaurlaritzarekin hartu emanean, eraikin hau Orixe ikastola bertan ezartzeko baliatu zuen. Orain dela hamabi urte inguru hutsik geratu zen umeentzako eraikina ez delako erosoa.

Zergatik jarri diozue Kijera izena?

Kijera Antiguako gazte bat zen. Hemeretzi urte zituela, Bulebarrean errefuxiatuen aldeko manifestazio batean, poliziak tiro bat eman zion, eta bera laguntzen saiatzen zen edonor, pilotakadaz erasotzen zuten. Bere lagunek kotxe batean sartzea eta anbulantziara eramatea lortu zuten. Iritsi ondoren, Iñaki hil zen, ospitalean bertan.

Noiztik zara Kijerako kidea?

Sortzen den momentu bertatik. Parte hartzen dut okupazioan beran, lehenagotik parte hartu dudan bezala; alde zaharreko gazte asanbladak aurrera eraman dituen okupazioetan bezala, eta beno, ni behintzat Kijerako kide sentitzen naiz sortzen den momentu bertatik.

Zein da bertakoen perfila?

Denborarekin perfila aldatu egin da. Egia da gaztetxeko asanbladan batez ere ikasle eta langile gazteak daudela, baina, helduek eta gurasoek ere beraien lekua aurkitu dute beraien behar bat asetu nahian. Auzoan behar bat ikusi zuten, haur gune bat sortu nahi zuten eta udaletxearen aldetik ez dute jaso, beraz, guk, gazte asanbladaren partetik haur gunea sortu genien. Gune hori orain beraiek kudeatzen dute eta beraien plangintza sortzen dute, gainera auzoko familia guztientzat da.

Horrez gain, zer egiten edo eskaintzen duzue?

Denetarik egiten dugu eta geroz eta gehiago. Haur guneaz gain gazteentzako aisialdi gela eta frontoia ere baditugu. Tailer asko egiten ditugu. Adibidez, zirku tailerra eta eskuz egindako xaboiak egiten ikasteko tailerra. Hitzaldiak ere izaten ditugu. Edozein pertsona edo kolektibori ekintza ezberdinak egiteko aukera eskaintzen diogu.

“Edozein pertsona edo kolektibori ekintza ezberdinak egiteko aukera eskaintzen diogu”

Nolakoa da gainontzeko gaztetxeekin daukazuen erlazioa?

Koordinazio maila bat dago gaztetxe batek beste bati  bere egitaraua ez zapaltzeko. Egunerokotasunean beste gaztetxeekin harremana dugu, bilera bitartez koordinatzen gara Euskal Herriko beste gaztetxeekin. Gainera, azken hilabeteetan beste gaztetxeetara gonbidatu digute, Gipuzkoan batez ere, gure esperientzia kontatzeko: Oreretan, Lezon eta Lazkaon, esate baterako.

Hasieran aipatu duzun mugimendu okupak duen helburu hori Kijera gaztetxean lortzen dela esango zenuke?

Lortzeko nahia dagoela eta erronka hori aurrera daramagula esango nuke. Helburua lortzeko prozesua oso luzea da eta gu oraindik martxa hartzen ari gara. Espero dugu baietz, lortuko dugula, baina luzera begirako erronka bat da, prozesu zaila duena.

Udalarekin hitz egiten saiatu zarete?

Bai, gu egoera hau modu onean eramaten saiatu ginen eta udaletxeari elkarrizketa bat izateko eskaintza proposatu genion, baina ez genuen erantzunik jaso. Udaletxeak auzoko elkarteko ordezkariekin bilera bat izan zuen eta hauei plazaratu zien, gurekin ez zutela elkarrizketa bat izan nahi, eraikina okupatzeko modua bortitza eta ‘biolentoa’ izan zelako. Auzoan presentzia poliziala handitu da.

“Modu onean eramaten saiatu ginen eta udaletxeari elkarrizketa bat izateko eskaintza proposatu genion, baina ez genuen erantzunik jaso”

Udaletxearekin akordio batera iristeko esperantza duzue?

Emandako erantzuna eta guri buruz duten iritzia aintzat harturik, ez dut uste akordio batera iritsiko garenik.  Azken finean, udaletxeak abokatua eta langile juridikoak martxan jartzen hari dira arazo honi nolabaiteko konponbide judiziala emateko.  

Nola definituko zenuke gaur egun udalarekin duzuen erlazioa?

Ezin dut definitu existitzen ez den zerbait. Auzo elkartearen bitartez, gutxiengo informazioa iritsi zaigu, baina ez dugu erlazioa mantentzen.

Zergatik uste duzu udalak ez duela akordiorik egiteko aukera ematen?

Nik uste horrelako proiektu bat, udalaren interesen aurka dagoelako. Udalak pisu turistikoak edo hotelak eraikitzea du helburu. Beraz, horrelako eraikin bat oso “mamitsua” da beraien proiektua aurrera eramateko.

Eta konpartitzen ez baduzu ere, ikuspegi hori ulertzen duzu?

Egia esan ez. Ezinezkoa da gutxi batzuen interesak, hiritar askoren miseriaren gainetik ezartzea.  

Nolakoa da alde zaharreko bizilagunekin erlazioa?

Orokorrean erlazioa nahiko ona da. Egia da, eraikina okupatu zenean erreakzio desberdinak egon zirela. Batzuk harrera oso ona egin ziguten, ekintza hau begi honez ikusten zutelako. Bestetik, gainerako bizilagunak beldur handia zuten, gaztetxetan zarata handiegia ateratzeko ohitura baitago. Batez ere, horrelako guneak kontzertuetara bideratuta daudelako. Kijeran ez dugu inolako intentziorik horrelako ekintzak burutzeko. Beraz, denborarekin auzotar hauen aurreiritziak aldatzea lortu dugu.

Etorkizunari begira, zein helburu duzue Kijeran?

Oraingoz helburuak finkatzeko daude. Egun, barne eztabaida batean gaude, partaide bakoitzak gune autogestionatuak eta mugimendu okupa era batean ikusten dugulako. Beraz, norberaren iritzia adierazi eta adostasun edo elkar puntu bat bilatzea dugu helburu, ondoren proiektu komun bat aurrera eramateko asmoz.

Kijera gaztetxean barrena

Alde zaharreko gaztetxearen egoera hasieratik izan da gorabeherakoa, baina azken asteetan eman diren gertakariek alarma jo dute kanpandegi kaleko eraikinean. Abenduaren 26an udaltzaingoa gaztetxera gerturatu zen utzaraztearen prozesu administratiboa aurrera eramango zutela adierazteko eta premiazko prozesua aktibatu zutela jakitera emateko. Horrenbestez, gaztetxeko kideek 5 eguneko epea baino ez dute izan helegiteak aurkezteko.

Iturria: irutxulo.hitza.eus

Iturria: irutxulo.hitza.eus

Epe hura amaitu zenetik irtenarazte arriskuan egon dira eta haien egoera salatu dute aurrera eramandako hainbat jarduerekin. Hilaren 2an prentsaurreko bat egin zen udalaren parean, irtenaraztearen nondik norakoak azaltzeko. Bertan, “erresistentzia” haien aukera bakarra zela adierazi zuten eta “prozesua hau martxan jartzeak ez duela inongo zentzurik, hamabi urte eraikina hutsik egon ostean, egun ere ez baitago inongo proiektu sendorik”. Horrez gain, udalak daraman politika kritikatu zuten “auzoarentzat duten eskaintza bakarra turismoa eta ostalaritza” direla esanez. Bestalde, bizilagun asko “auzotik kanporatu” dituztela aurpegiratu diote Goiaren udalari, eta aurrera eramandako udal politikek ondorioztatu duten prezioen gorakadek “auzoaren zahartzea” eragin dutela.

Ondorengo hau adierazi dute: “haserre gaude, ez gaituztelako bakean uzten eta gainera, boikoteatu egiten gaituztelako eta ez digutelako gure lana ongi egiten uzten. Beraz, argi dugu: gu ez goaz hemendik, gaztetxea auzoarena da eta auzoak gaztetxe bat behar du. Bota nahi gaituzte baina defendatu egingo gara, hau da gure bizitza eta honek bizirik jarraitu behar du eta bizirik jarraituko du!”

Gaztetxeko asanbladak aditzera eman duenez, egun urrun daude udalarekin adostasun batera iristeko eta erresistentzia mantenduko dutela azpimarratu nahi izan dute, “ez dugu uste Donostiako udaletxeak gure alegazioei erantzuna emango dienik, auzoa sistematikoki turismo guneei saltzen dien udaletxe batek, etxebizitza alternatibak utzarazten dituen udaletxe batek, hitz egiteari beldur dion udaletxe batek, ez digu inolako bermerik ematen. Horregatik aukera bakarra gelditzen zaigu, erresistentzia.”

Gaztetxeko kideek, auzokideen elkartasun eta babesa jaso zuten pasa den 4an alde zaharreko kaleetan barrena egindako manifestazioan. Bestalde, Porrotx eta Marimotots pailazoek ere, kijeraaagaztetxeko haurgunearen aldeko mezu bat zabaldu dute eta haien laguntasuna helarazi diete, auzoko gurasoek aditzera eman dutenez, txoko hura alde zaharreko txikien aisialdirako bazter garrantzitsuenetako bat bihurtu baita.

Asanbladak, gaztetxearen egoera zabaldu du sare sozial eta hedabide ezberdinetatik eta “euskal herri osoari” egin dio ateak ireki dizkiote euren proiektuan parte har dezaten, hala nola, edozein pertsona edo erakunderen laguntza onartua izango dela adieraziz. Horrez gainera, erresistentzia kutxa ezarri dutela eman dute aditzera, haien beharrak asetzeko laguntza ekonomiakoa ongi etorria dela jakinaraziz. Bestalde, eta Hamaika telebistak jaso duenez, txanda ezberdinak prestatzen egon dira, gaztetxean edozein unetan sartu daitezkeelako: “gauetan txanda ezberdinak egiten egon gera bigilantzia turnoak egiteko”.

Bestalde, Maravillas arrisku egoeran dagoelarik, iruñako gaztetxeko kideen elkartasuna ere izan dutela aipatu dute, “asko lagundu ziguten, bai montaje aldetik eta baita elkartasun aldetik” eta horregatik besarkada handi bat, indarrak eta elkartasun hitzak bidali nahi izan dizkiete iruñarrei. Era berean, haien erresistentzian ere parte hartuko dutela onartu dute, talde handi bat bidali baitute iruñako alde zaharrera.

Beraz, horren kaltegarria al da okupazioa?

Okupazio mugimenduak gizartearen sistematik haratago doan proposamen bat eskaintzen du. Izan ere, erabili gabe daude etxebizitza ahaztuak eraberritu eta ekintza sozialak burutzea du helburu. Askotan, etxebizitza horietaz ez da inor gogoratzen okupak bertan sartu eta erabilpen bat ematen hasten diren arte.

Urbanizazio prozesuak etxebizitza berriak eraikitzean datza eraikuntza enpresak kontratatuz iada badauden etxebizitzak eraberritu eta irtenbide bat eman aurretik. Horregatik, okupa mugimenduak hauek bereganatzen dituzte edozeinen eskuragarri jarriaz hainbat ekintza kultural. Mugimendu ireki eta inklusibo bat da, bizilagunak, gazteak, helduak, haurrak eta hurbiltzen den edozein hiritarrek egindako ekarpena edo eskaera kontutan hartzen duena.

Kapitalismotik haratago, ekonomia hutsean oinarritu beharrean, beste modu bateko tresnak erabiliz lortzen dute beraien proiektua aurrera eramatea. Eskulana, bolondres lana, laguntza… Beste era bateko sistema bultzatzen duen mugimendu soziala da, beraz. Irtenbide bat erabili gabe dauden etxebizitzei erabilpen ludiko bat emateko.

Beharren erantzuna

Mugimendu hau behar baten erantzun moduan sortu da baita ere. Izan ere,  Gazteek beraien artean erlazionatu eta antzoki edo Kultur etxeetan aurkitzen ez dituzten ekintzak burutzeko beharra dute. Interesekoak dituzten gaiei buruzko hitzaldiak, tailerrak, kontzertuak, bertsolaritza, festak etab. ospatzeko aukera izaten da.

Udaletxeek eskaintzen ez dituzten jarduetak eskaintzen dituzte esaterako, gaztetxeek. Gainera, badira gizarte mailan esklusio egoeran dauden pertsonak babesten dituzten Okupazio mugimenduak ere. Esaterako, Donostiako Antiguo auzoko gaztetxeak etorkin familia bati etxea eta bizi ahal izateko beharrezkoa eskaintzen die. Udalak irtenbiderik eman ezin izan dion familiari laguntzen diote.

Haurrekiko ere behar bat nabaritzen da. Haurtxoko falta zenbait auzotan eta haurrek jolasteko espazio falta dago. Honi irtenbidea emanez, gaztetxeetanIMG_1188 (1) haurtxokoak osatzen dira gaztetxoentzako jarduera ludikoak eskaintzeko. Tailerrak, jolasak, ipuin kontalariak etab. Kontuan hartu behar da, hau guztia, bolondres moduan eskaintzen dela, inolako diru konturik ez dela medio. Okupazio mugimenduak beharbaten ondorioz sortzen dira eta hauei erantzuna emanez eskaintza kulturalak ematen dituzte edozeinen eskuragarri. Beste era batera, egingo ezin liratekeen jarduerak burutzeko aukera eskaintzen dute eraberritutako eraikinetan.

Herri bat, gaztetxe bat

 

 

 

Ispiluaren beste aldean

Ispiluak irudi lodiegia islatzen du, gorrotagarria. Ametsa, soinean zero neurria izatea, sabelean zero kaloria sartzea, eta baskulak zero kilo adieraztea, ahalik eta ispiluko irudia ezabatu arte. Nork jakin dezake, baina, norberak baino hobe bere buruari kalte egiten? “Nik desagertu egin nahi nuen”, dio Itxaro Mendizabal ordiziarrak. 20 urtean pairatu zituen elikadura nahasmenduak: anorexia nagusiki, eta bulimia pasarteak tarteka. Mendizabalek gaixotasuna “burbuila” baten moduan definitzen du: “norbere gorputza bilakatzen da kartzela eta babesgune”.   

Espainiako anorexiaren eta bulimiaren aurkako erakundearen arabera, estatu mailan emakumeen %6ak du elikadura nahasmenduren bat: ia miloi eta erdi pertsona daude, beraz, euren buruaren aurkako borrokan. Horretaz gain, anorexiak 15 eta 29 urteko pertsonei egiten dien gaixotasun kronikoen zerrendan hirugarren postua lortu du. Elikadura nahasmenduak ulertzeko zailak dira, zinez, izan ere, guduzelaiak bi arerio hartzen ditu: norbanakoa eta haren gorputza. Hori horrela, anorexia “suizidio geldoa” dela dio Mendizabalek.

screen

Zarena zarelako

“Maitasunak eta gorrotoak, biek begirada zorrotza”, dio esaera zaharrak. Ispiluaren aurrean, ordea, zenbait kasutan, lehia horretan bigarrena da garaile. Norberak bere burua maitatzearen eta gorrotatzearen artean dago gakoa, eta bi sentimendu horien arteko lerro estuan dantzan daude egun hainbat pertsona. EHUk eginiko ikerketa batek dioenez, norberak bere buruarekiko duen ikuspegiaren eta elikadura nahasmenduen artean lotura zuzena dago. Hori horrela, euren burua maite ez duten pertsonek horrelako gaixotasunak garatzeko aukera gehiago dituzte.

Almeriako Unibertsitateak eginiko ikerketa baten arabera, bertako ikasleen %50a baino gehiago dira euren gorputza den bezala onartzen ez dutenak. Emakumeen artean, gainera, ehunekoak bost puntu egiten du gora. Madrilen eginiko ikerketa batek dioenez, bestalde, batxilergoko ikasketak egiten ari diren emakumeen artean %49ak euren buruak gizenegi ikusten ditu.

Sarritan, norbanakoak bere buruaren inguruan duen pertzepzioa errealitatetik urrundu daiteke, tartean hainbat eragile daudelako. Ingurukoek norbanakoarengan duten ikuspuntuak, esaterako, eragin zuzena du gorputzaren autopertzepzioan. Karmele Jaio idazleak bere idatzi batean dioen moduan, egun, “edertasuna lurrin iragarki batean sartu eta salgai bilakatu dute”. Perfekzioa definiturik dagoen garaian, Mendizabalen ustez “norberak bere burua maitatzeko” inoiz baino premia handiagoa dago: “bizitza bakarra da, eta zuk zure burua besterik ez duzu; hori gustatzen ez bazaizu, akabo”.

Atsegin dut

Jakina da egun, eskuartean edonork dituen gailuak direla-eta, sare sozialen erabilerak ere gora egin duela. Universia webgunearen arabera, sare sozialak bisitatzeko bakarrik 2 ordu eta laurden erabiltzen ditugu egunero. Edonor “sar” daiteke klik batekin bakarrik bestearen bizitzan, eta zer egiten duen jakin eguneko momentu batean edo bestean. Guztiok entzun dugu bai, teknologia berriei esker, munduko hainbat txokotako lagunekin hitz egin dezakegula aulkitik mugitu ere egin gabe edo uneoro jakin dezakegula zer gertatzen ari den Estatu Batuetan, Japonen edo Australian.

Teknologiak eta sare sozialek badute, ordea, alde ez hain ona ere. Izan ere, askotan ezin da jakin ustez benetako bizitza bat erakusten diguten argitalpen horien atzean zer dagoen. Sare sozialekin dugun esperientzia, ordea, ikusten dugun hori ikusi eta atsegin dugun ala ez esatera mugatzen da.

Eta hor dago arriskua: “atsegin dut zure arropa, lanbidea, bizitza estiloa eta itxura, baina ez dut nire burua atsegin”. Ondoren dator konparazioa eta azkenik bestea bezalakoa izateko irrika, baita pisuari dagokionean ere. Halaxe dio M. A.k, anorexia edukitako neska azpeitiarrak: “edukia sortzeaz arduratzen direnek tentu handiz jokatu behar dute eta beren lana serio hartu”. Izan ere, azpeitiarrak zalantza gabe baieztatzen du eduki sortzaileen publikoa “geroz eta zabalagoa eta gazteagoa” dela, eta gazteenen iritzian eta mundu ikuskeran gehien eragiten dutena beren erreferenteak direla.

“Atsegin dut zure arropa, lanbidea, bizitza estiloa eta itxura, baina ez dut nire burua atsegin”

Ezinbesteko babesa

Gaixoa ez da, ordea, istoriako protagonista bakarra. Hor daude, besteak beste, familia eta lagunak. Protagonistak ez badira ere, badute gaixotasunaren prozesu guztian zeresan eta pisurik, berauek baitira zuzenean gaixoekin harremana dutenak. Ezjakintasuna eta beldurra medio, laguntzen saiatzea “zaila” dela diote Jon eta Amaia Zeberiok. Gaixotasuna gertutik bizi izan dute: euren ahizpa anorexiaren biktima izan zen.

Horren harira, M.A.k dio babesa “beharrezkoa” dela, baina beharrezkoa dela nola eman jakitea. Bere kasuan, behin eta berriz azpimarratzen saiatzen da ama izan zela gaixotasunari gehien erreparatu diona, baina askotan sentitu izan dela presiopean. Izan ere, amak “jateko eta jateko” jarduten ziola aitortzen du azpeitiarrak, eta horrek babesa sentiarazi baino gehiago prozesua okertzen eta zailtzen zituela.

Itxaro Mendizabal goierritarrak garbi dio: “Laguntza emateko modurik onena babesa da”. Mendizabalek berak urte luzez bizi izan zituen anorexia eta bulimia, eta egun gaixo daudenei laguntzen saiatzen da. “Zaila da hitz egitea, baina pausoa ematea beharrezkoa da gaixo dagoenari laguntzeko”.  

“Laguntza emateko modurik onena babesa da”

Sehaska lana

“Gure buruari harriak botatzen erakutsi digute: besteekin alderatzera behartu gaituzte, euren indarguneetan gure arrakalak eta hutsuneak bilatzera”, adierazi du Mendizabalek, eta zera gaineratu du, “inoiz ez digute erakutsi garen horrekin ondo sentitzen.” Elikadura nahasmenduei aurre egiteko gakoa norberak bere burua ulertzean, maitatzean eta onartzean dago. Bere iraganari eta ama izan zenean bizi izan zituen egonezinei loturik, Ttiklik gunea sortu zuen Mendizabalek. Gune horretan, gurasoentzako eta haurrentzako baliagarriak diren tailerrak egiten dituzte: batez ere, adimen emozionala lantzen dute. Beasaindarrak hainbat urtean bizitako esperientziak, nolabait, besteei laguntza emateko baliabideak eman dizkio.

Ttiklikeko bideoa erakundea azaltzen. 

ttiklik_logoa_fondo-txuria

Anorexiaren eta bulimiaren aurkako Gipuzkoako elkartean buru belarri ibili da Garbiñe Aguirre azken 25 urteetan, eta elikadura nahasmenduen aurka, lehenik, prebentzio kanpainak egin behar diren iritzikoa da bera ere: “Gaur egun, informaziorako dugun sarbideak ez du bete elikadura nahasmenduen inguruan dagoen ezjakintasun hutsunea”, eta zera gaineratu du, “informazioa onuragarria bezain kaltegarria izan daiteke: haurrek, behar bada, informazioa gaizki interpreta dezakete”. Hori horrela, hezkuntza eta osasun zentroetan anorexiari eta bulimiari aurre egiteko prebentzio kanpainak jarri dituzte martxan datorren urterako. Mendizabalen iritziz ere, “ingresoetan erori” baino lehenago, haurrei “euren buruak maitatzeko eta onartzeko tresnak” eman behar dizkiete ikastetxeetan eta etxean.

Haurrei “mezu positiboak” helarazi behar zaizkiela, eta “emaitzei horrenbesteko garrantzirik eman behar ez zaiela” dio Mendizabalek. Bere iritziz, “matematiketan hamarrekoa lortzea baino garrantzitsuagoa da pertsona ona eta sendoa izatea”.  Bistakoa da, beraz, inguruko eragileek gugan beti sortuko dituztela iritziak: zenbait kasutan, mingarriak. Hala ere, gure gorputzak, nolabait, denboraren gordailuak dira, bizitzako esperientziek josi dituztenak. Jasotzen ditugun iritziei aurre egitea garrantzitsua dela dio beasaindarrak, gu geu garen bezala onartu behar garelako: “Nire alabek sabelean txitxiak ditudala esaten didatenean, txitxi horiei esker naizela ama erantzuten diet”.

Elikadura nahasmenduei aurre egiteko, beraz, oinarrizkoa da ingurukoen iritzi suntsitzaileek jaio garen momentutik eraginik ez izatea. Xabier Letek Seaska Kanta abestian dioen moduan, bakoitzak bere bidea eraiki behar du: “Jarrai zure bidetik hobe da horrela, gauza denen gainetik haizea bezala”.

ZER ARGITARATZEN DUTE KOMUNIKABIDEEK?

 

 

 

 

KOMUNIKABIDEAK

ELKARRIZKETA

M.A.: “Behin, urak potolduko ninduela pentsatuta, ez nuen tantarik edan”

A.-k (Azpeitia, 1998) anorexia bizi izan zuen orain dela bost urte. Azpeitiarrak dio egun elikadura trastornoen inguruko kasuak “areagotzen” ari direla, eta hori horrela, beharrezkoa dela “informazio fidagarria” ematea, batez ere gazteei.

WhatsApp Image 2018-12-03 at 22.33.13(1)

Gaur egungo gizartearen argazki bat egin behar bazenu, nolakoa izango litzateke?

Egun, askoz gaixotasun gehiago entzuten dira egunerokotasunean, eta horrekin batera, baita elikadura trastornoei buruzko kasuak ere. Azken horien oihartzuna eta eskuragarri dagoen informazioa areagotu egin da, eta horretan, adibidez, asko lagundu dute hedabideek eta internetek, gai pribatu izatetik gai publiko izaten lagundu dutelako. Garai batean, ziur nago, anorexia zeukaten pertsonek, agian, ez zutela jakingo hala zeukatenik ere.

“Pertsonalki, hezkuntzan ikusten dut hutsune handia. Ez dut esaten gai honek eskoletako unitate didaktiko bat izan beharko lukeenik, baina, adibidez, sexu heziketa bezalako ikastaroetan sartuko nuke horri buruzko informazioa, horrelako ikastaroak gazteek jasotzen dituztelako eta gazteetan, jakinda aldaketa garai bat dela, eragina eduki dezakeelako. Hizkuntza zaintzen ere erakutsi behar dugu, errespetua mantentzen, eta beste norbaiti ezer esan baino lehenago bi aldiz pentsatzen; “zenbat gizendu zara” esaldiak, esaterako, eragin berbera izan dezake gaixo batengan eta gaixo ez dagoen batengan.”

Nola irudikatzen da gizartean gaixotasun mota hau?

Bulimia ez, baina anorexia hitza esanda, jendeari hezurretan dagoen pertsona bat etortzen zaio burura, horren inguruan erakusten diren irudiak oso muturrekoak izatera iritsi daitezkeelako. Horrelako kasuak ezagutzen eta kontatzen dira, baina ez gara konturatzen, ordea, halako muturrean ez dauden jendeak ere anorexia bizi dezakeela. Azken esaldi hau esan baino lehenago arnasa hartu eta jarraitzen du elkarrizketatuak:  “Gizartean sortzen diren estigmek min asko egin dezakete.”

Inguruak badu eragina, beraz.

Erabatekoa. Niri behintzat, kanpoko elementuek pila bat baldintzatzen naute, batez ere sare sozialen fenomenoak. Egia da guztiok ez dugula sare sozialen erabilera bera egiten, eta batzuk inspiratzeko erabiltzen dutela, baina ez da nire kasua. Niri, adibidez, Instagram sare sozialak, gaur egun ere, izugarrizko mina ematen dit.

“Niri behintzat, kanpoko elementuek pila bat baldintzatzen naute, batez ere sare sozialen fenomenoak”

Sare sozialek norbanakoek euren buruaz duten pertzepzioan izan dezaketen eragina aipatzean begirada aldendu du, oraindik ere pizgarri direla aitortu aurretik: “Argazki bakoitzean argazkia bera baino askoz lehenago begiratzen dut nolakoa den bere gorputza, nolako hankak dituen, besoak… Izan ere, ondoren datoz “bera bezalakoa izan nahiko nuke” edo “bere hankak eduki nahi ditut” bezalako esaldiak, eta norbaitekin konparatzea egon daitekeen gauzarik okerrena da.”

Eta nolakoa da gaixotasun honi ematen zaion tratamendua?

Ezin dut orokorrean hitz egin eta gutxiago konparatu, baina nire esperientzia oso ona izan da tratamendua hasi nuenetik, hasiera hasieratik oso erantzun azkarra jaso bainuen. Pisua galtzen hasi nintzenean pediatrarengana joan nintzen lehenik, eta handik bideratu ninduten lehenik psikologoarengana eta ondoren endokrinoarengana.

Esker oneko hitzak besterik ez ditu jasotako tratamenduagatik eta aurpegia argitzen zaio lagundu duten pertsonak gogora ekartzean, haiengatik izan ez balitz, egun duen bizitzara heltzeko bidea askoz ere ilunagoa izango baitzen.

Noiz diagnostikatu zizuten anorexia?

Isiltasun luze baten ondoren hasten da bere esperientzia partekatzen: “16 urterekin hasi nintzen pisua galtzen, 2014. urteko urtarrilean. Ez dut oso zehatz gogoratzen, baina urte horretako errege egunarekin gogoratzen naiz, agian, urtea hasi berri zegoelako, Gabonetan asko jan nuelako, edo udarara begiratzen hasi nintzelako, baina hori da nire lehen oroitzapena. “Gehiegi jaten ari naiz eta argaldu egin behar dut” sentsazioa hor eduki nuen lehendabizikoz.” Bere aurpegia goibeltzen doa kontakizunean aurrera egin ahala, baina ez du pausarik egiten eta indarrez eusten dio bizitakoaren ildoari. “Hortik aurrera gutxiago jaten hasi nintzen nik neuk hala erabaki nuelako. Pixkanaka-pixkanaka joan nintzen neure buruari helburuak jartzen, eta hasieran etxean ez ziren konturatu, baina ni ere ez, nire helburua pisua galtzea bakarrik zelako. Pixkanaka bazkalorduan eta afalorduan ahalik eta gutxien jaten hasi nintzen, eta gosaldu ere ez nuen egiten. Hamaiketakoa ere amak esaten zidalako eramaten nuen”.

“Gehiegi jaten ari naiz eta argaldu egin behar dut”

Ingurukoak egoeraz ohartzen hasi ziren momentua gogora ekartzean isiltasun luze batek hartzen du M.A.-ren egongela. Arnasa sakon hartu ondoren jarraitzen du: “Amak argaltzen ari nintzela ikusi zuen, eta ez agian anorexia izango zen ustearekin, baina medikuarengana joango ginela esaten hasi zitzaidan zerbait gertatzen zitzaidan edo ez ikusteko. Eduki beharko nukeen pisuaren azpitik nengoen. Inoiz ez zizkidaten esan “anorexia duzu” hitzak, baina beraiek zerbait sumatuko zuten proba horietan eta medikuko zitak ematen hasi zitzaizkidan, eta bi urte inguru luzatu zen prozesua.”

Hasieratik jabetu al zinen gaixo zeudela?

Ez. Nik hasieran ez nion zentzurik hartzen medikuarengana joateari, ez nuelako gaixotasun moduan ikusten. Psikologoarekin elkartzen hasi nintzenean eta berarekin hainbat alditan egon eta gero hasi nintzen konturatzen gertatzen ari zitzaidanaz, neurri batean sendatzen ari nintzelako, eta sendatu ahala benetako errealitatea ikusten hasi nintzelako.

Perspektiba batetik begiratuta, gaixotasuna zerrek eragin zizula esango zenuke?

Ez dakit… Oraindik ez dut faktore nagusirik hauteman. Kontuan hartu behar da gaixotasuna ez dela egun batetik bestera sortzen, eta horregatik ezin dela faktore bat errudun bezala identifikatu, nik ez dut aurkitzen, behintzat. Gainera, ez da zerbait orokorra, eta bakoitzari faktore desberdinek eragin diezaiguke. Egunerokotasunean jasotako iruzkinak, familiako edo lagunen arteko arazoak, autoexigentzia maila izugarria edo izaera perfekzionista izan daitezke arrazoiak. Baina kontua da perfekzio hori ez dela inoiz lortzen, ez delako existitzen, beti nahi da gehiago eta gehiago.

Beraz, ezinezkoa da gaixotasuna sor dezaketen faktore guztiak ezabatzea.

Hori da. Nigan eragina zerbaitek eduki dezakeelako ez du esan nahi besteengan ere eragin bera duenik. Adibidez, gaixotasunaren arrazoia gurasoen banaketa bada nik ezin ditut bikote banaketak ilegalizatu gaixotasun hau faktore horrek sor dezakeelako. Hala ere, pila bat lagunduko luke bakoitzari eragin dion faktore hori identifikatu eta hori ezabatu beharrean, kontrolatzen ikastea.

“Nigan eragina zerbaitek eduki dezakeelako ez du esan nahi besteengan ere eragin bera duenik”

Gaixotasunaren garairik zailenak gogora ekartzeko eskatu diogu ondoren. Minutu batzuk hartu ditu erantzuna pentsatzeko eta malkoa eutsi nahian esan digu hasierako uneak izan zirela erronkarik handiena berarentzat: “Gaixotasunaren lehen urtea. Egoera txarrenean nengoen, gutxien orduan pisatzen nuelako; ez nuke jakingo esaten zenbat, etxetik pisua kendu zidaten. Izan ere, jaten nuen bakoitzean zuzenean joaten nintzen komunera pisatzera, eta igo egin nuela ikusten banuen, oraindik eta gutxiago jaten nuen. Gogoratzen naiz behin, udan, izugarrizko egarria neukala, eta urak potolduko ninduela pentsatuta, ez nuen tantarik edan”.

Zure egoera berean dauden asko ikusten al dituzu?

Pena aurpegiarekin dio: “Uste duguna baino gehiago, ezkutuan mantentzen saiatzen den errealitate bat da, jendeak nahiago ditu horrelako gauzak ez ikusi. Nire kasuan, ordea, unibertsitatean hasi naizenetik anorexia daukaten bi pertsona ezagutu ditut nire gelan, beraz ez dut nahi pentsa inguruan zenbat egon daitezken; ziur asko daudela, gehiegi.”

Elkarrizketa amaitu aurretik, garbi utzi nahiko balu bezala, ahots gogorrarekin hurrengoa adierazten du M.A-k: “Baina hala eta guztiz ere desberdinak dira anorexiako eta bulimiako kasuak. Anorexia kasuetan kanpotik ikus daiteke pertsona bat gaixo dagoen hala ez pisua galtzen den momentutik. Bulimiarekin, ordea, kontua asko zailtzen da. Ez da fisikoki erraz nabari daitekeen zerbait, baina horrek ere ez du esan nahi ez daudenik.”

MITOAK DEUSEZTEN

 

MITOAK DEUSEZTEN

Bakea ez da inoiz helduko, bakea joatea da

“Eta goazen bada bakerantz ortzimuga den hartara, bakea ez da inoiz helduko bakea joatea da” kantatuaz eman zion amaiera Maialen Lujanbio txapeldunak Aitor Mendiluzerekin buruz burukoan eginiko aurreneko lanari. BEC-eko ikuskizuna ez delako Euskal Herriko Bertsolari finala soilik; euskal kulturaren nahiz gizartearen lau urtez behingo festa baizik. Barakaldon bildutako 14.000 ikusle/entzuleei batu telebista nahiz irrati edo sare sozialen atzean daudenak; Euskal Herrian ez da bertsoa heldu ez den txokorik. Ez dago sobera, beraz, finalean jorratuko diren gaiek egunerokotasuna izatea eta Euskal Herrian bizi den egoeraren inguruan bertsolariak hausnarketan jartzea. Batzuentzat bertsokera serioegia akaso, besteentzat errepikakorra, baina bakea lortu ez den eta lortu nahi den herri batean helburua bete nahi bada, ezinbestean jarri behar da gaia.

Oraindik zauria erabat itxi ez delako. Bukatu dira tiro hotsak, bonba leherketak, odol isurketak, baina zauri orbainak zabalik jarraitzen du. Jostorratza eta haria esku artean izanda ere ixtea lortzen ez den ebakia. Oraingoz, ordea, jostorratza kamutsa da eta haria korapilaturik dago. Erremintak behar bezala, lanerako prest, jartzearen ardura nirea, zurea, gurea eta haiena da. Prozesutik at gelditzen den gizarte sektorerik ez dago. Azken erabakiak ohi bezala politikariek hartuko badituzte ere, mugimendua herritik hastea hobe. “Ezinezko ta saltzen digute guk ezer ez ukitzeko, laborariak gai izan gara bi gobernu mugitzeko” bota zuen Lujanbiok gobernuen ardura eza salatzeko, eta gizarte zibilaren lana txalotzeko. Kritika hori alboan utzita, bi gobernuek pausuak emateko saiakerak egin dituztela ezin da ukatu.

Besarkada

“Bakea baita helburu eta ahalegina arau”

Baina, nola heldu gara egungo egoerara? Bidea luzea eta gogorra izan da inplikatu guztientzat eta bide hori errepasatuko dugu jarraian- Bakea lortzeko lehenengo saiakera garrantzitsua, Miguel Ángel Blanco Alderdi Popularreko zinegotziaren hilketaren ondorioz egin zen 1997an. Ekintza honek euskal gizartearen zati baten gaitzespena eragin zuen ETAren estrategiarekiko eta, askoren kasuan, baita Ezker Abertzalearekiko ere. Lehen aldiz manifestaldi masiboak egin ziren borroka armatuaren aurka. Hori horrela izanik, 1998. urtean Ardanza lehendakariaren eskutik Bake Prozesua proposatu zen, Irlandako Ostiral Santuko akordioa izeneko negoziazio prozesua euskal nazionalismoaren erreferentziatzat hartuz. Irailean hasi zen ETAren su-etena.

Su eten honek 14 hilabete iraun zituen eta bertako egoeran hobekuntza hain handia izan zen, non euskal hauteskunde autonomikoetan, Ezker Abertzaleren ordezkari zen Herri Batasunak botoen hazkunde nabarmena lortu zuen. Urte bukaeran, Alderdi Popularraren Gobernuak, ETArekin negoziaketa prozesu bat ireki zuen Zurichen, Suizan, bi hauen artean bilera bat antolatuz. Bertara Juan Uriarte apezpikua bitartekotzat hartuta, Ricardo Martí Fluxá, Francisco Javier Zarzalejos eta Pedro Arriola joan ziren Gobernuaren aldetik eta euskal erakunde armatuaren ordezkari bezala, Mikel Albizu “Antza”, Vicente Goikoetxea eta Belén González “Carmen”. Bilera honetan ez ziren akordio batera iritsi, eta su etenaren amaierak, ETA berriz eraso armatuak egiten hastea eragin zuen.

Bestalde, Nueva Yorken 2001ko irailak 11ean gertaturiko atentatuak internazionalki edozein talde terroristen aurkako borroka sendotzearen aldeko jarrera sustatu zuen, ETAri negatiboki eraginez. Urte hartan, Arnaldo Otegi, Batasunako liderrak, José María Aznarri eskutitz publiko bat idatzi zion akordio batera iris zedin. Ondorioz, PSOEko Jesus Eguiguren eta Batasunako Arnaldo Otegi buruzagien artean lehen bilera sekretuak egin ziren Elgoibarko Txillarre baserrian.

Hurrengo urtean, Batasunak Un escenario de paz dokumentua argitaratu zuen non nazionalismoarekiko existitzen ziren sentimendu ezberdinak azaltzen zituen, besteak-beste. Hau honela izanik, Gemma Zabaleta buruzagi sozialistak, Denis Itxasoren laguntzaz Con mano izquierda liburua idatzi zuen, Batasunarekin hizketa bat egitea goraipatuz. 2003ko apirilean, Ezker abertzaleak, dokumentu bat argitaratu zuen 10 puntos para la reflexión izenekoa. Beraz, ikus daiteke 2002 eta 2003. urteak, funtsezkoak izan zirela bilera eta proposamenak egiterako garaian.

Urte bat beranduago, Batasunako kideek Hegoafrikara bidaia bat antolatu zuten, bake prozesuari buruzko egoitza espezializatu batekin elkartu eta nola negoziatu zezaketen ikusteko. J.L. Rodríguez Zapateroren PSOE gobernura iritsi berria zen eta al-Qaedak Madrilen 2004ean eginiko atentatua medio, Espainiako gobernuburuak euskal gatazkari konponbidea aurkitzeko konpromezua hartu zuen.

  1. urte bukaeran, PSOE eta Batasunaren arteko hurbiltze prozesuarekin bat, Anoetako belodromoan eginiko ekitaldi bat ospatu zen “Orain herria, orain bakea” lelopean, non Arnaldo Otegik publikoki proposamen bat egin zuen: Ezker Abertzalea, une hartan Batasuna, bake prozesuan parte hartzeko prest zegoela azaldu zuen, bi aldeek kontzesio gogorrak egin beharko zituztela jakinik. Beraz, une honetatik aurrera, Ezker Abertzaleak negoziaketa prozesuarekin zuen konpromisoa ezin zen zalantzan jarri. Mitin honen ostean, Otegi epaitua eta kartzelaratua izan zen terrorismoa goratzea egotzita, 2016. urtean askatu zuten arte.

Beranduago, Espainiar Gobernuaren ordezkariak, ETAko buruzagi ohiarekin, Josu Urrutikoetxea “Ternera”-rekin elkartu ziren Oslon eta Suizan, eta euskal erakunde armatuak 2006ko martxoaren 24ean su etena adierazi zuen. Aldiz, hau esan eta konprobatu zen ETAk arma eta lehergailuak egiteko material asko lortu zuela, atentatu bat egiteko kondizio logistiko asko zituelarik.

Esanguratsua izan zen 2005eko uztailean, Irlandako IRAk borroka armatua alde batera uztea. Ondorioz, desarmatzearen ondoren, Tony Blairrek Zapaterorekin hitz egin zuen elkartasun-adierazpenak emanez, eta gomendio gisa ETArekin komunikazio bide berri bat ireki behar zuela adierazi zion. Hori horrela izanik, urtebete beranduago, Espainiako gobernuburua zenak ETArekin bilerak egingo zituela adierazi zuen, biolentziaz jositako garai hauei amaiera emateko.

2006an, ETAk berriz ere beste su eten bat iragarri zuen, baina pare bat hilabete geroago Madrileko aireportuan lehergailu bat jarri eta bi pertsona hil zituen. Ez zen su eten iraunkor bat izan, euskal erakunde armatuak “en la medida en que persista la situación de agresión contra Euskal Herria, ETA tiene también la firme determinación de responder” baitzioen. Arnaldo Otegik ETAri eskaera bat egin zion, martxoaren 22an su etenari buruz eginiko adierazpena aurrera eraman zezan. Hau izan zen Ezker Abertzaleak ETAri mota honetako eskaera bat egin zion lehenengo aldia.

2007ko otsailean, ETAk Zapaterori gutun bat idatzi zion, bilera bat nahi zutela esanez. Hori horrela izanik, Gobernuak negoziatzaile bat bidali zuen talde armatuarekin hiru aldiz tratuan ibiliaz. Hilabete beranduago, Bruselako adierazpena publikatu zen, Nelson Mandela fundazioa, Desmond Tutu, Frederick W. De Klerk, Mary Robinson, John Hume, Albert Reynolds, Jonathan Powell eta Betty Williamsek sinatua, non ETAri biolentzia alde batera uzteko eskatu zioten, helburu politikoak bide politikotik lortzeko.

Hau guztia ikusirik, ETAk komunikatu berri bat bidali zuen internazionalki eta batez ere Bruselako adierazpena sinatu zutenei. Bertan ETAren aldetik soluzio demokratiko baten proposamena eskatu zuen gatazka armatuari amaiera emateko.

Azkenik, ETAk 2011ko urriak 20an su eten iraunkorra adierazi zuen, Espainiako Gobernuari negoziaketa prozesuak aurrera eramateko eskatuz. Trukean, lehenik euskal presoen eta iheslarien egoera hobetzeko eskatzen zuen ETAk.

“Bidea horrek izan behar du gure aldetik argi da, beste aldearen joera berriz atera arren argira”

Bakearen bidean alde batek eskatu eta besteak eman egin behar du ezinbestean. Elkar-truke bat bailitzan, puntu komun batera iristeko: bakera. Ezker abertzaleak behin eta berriz eskatzen duen pausua, ordea, ez du ematen Espainiako Gobernuak. Presoen eskubideen inguruko iskanbila pil-pilean den honetan, gainontzeko borroka dialektikoetan gertatzen den antzera, alde batak zein besteak kontrakoari egozten diote errua; hauxe baita errazena. Baina errazena ez da zuzenena izaten sarri.

Presoen kasu honek, giza-talde bat baino gehiagoren egoera baldintzatzen du. Espainiar Gobernuak, baldintza hori oso kontuan izanik, preso politiko horiei itxura batean “mendeku” egiteko asmoz edo, egoera hau muturreraino eramaten du; hau da, presoak ahalik eta gehien urruntzen ditu euren eta familien “ekosistematik”. Horrela, euren familiak behartzen dituzte hainbat eta hainbat orduz espainiar errepideetatik bidaiatzera, gero euren familiarekin ordu/minutu gutxiz egon ahal izateko. Egoera gogorra benetan bai preso eta bai familientzat.

Dispertsioaren mapa

DISPERTSIOAREN MAPA

Euskaldunen eta presoen familiaren tokian jarriz, hauek eskubideen urraketa bat burutzen ari direla salatu ohi dute, preso hauei “salbuespeneko kartzela zigorra” ezarri baitiete. Espainiarrek, aldiz, legeak betetzen dituztela diote. Hainbat urtez dirau tira-birak bi aldeen artean.

Baina arazoa ez da hor bukatzen. Euskal Herritik hainbat saiakera egin dira presoak gerturatzeko, edo gutxienez hauen eskubideak hobetzeko. Baina Espainiatik ez da erantzun baikorrik jasotzen, publikoan behinik behin, gai honen inguruan. Presoen aldekoek manifestazioak, bilkurak eta antzeko ekintzak antolatzen dituzte. Hau izan daiteke gobernu espainiarrak hurrengo urratsa ematera bultzatzeko bidea; edo oraingoz behintzat ala dirudi, borrokan jarraitzea bakarrik geratzen dela. Gai honen inguruan, Aitor Mendiluzek Lujanbiori ala erantzuten dio behintzat: “Bidea horrek izan behar du gure aldetik argi da, Beste aldearen joera berriz atera arren argira”. Beraz, Mendiluzek aipatzen duen moduan, honek izan behar du bidea.

Bidea egiteko ez dira nahikoa, ordea, banakoen hitz, bertso eta aldarriak. Kolektiboaren, batasunaren beharra nahitaezkoa izan da, da eta izango da.

“Laborariak gai izan gara bi gobernu mugitzeko”

Euskal bake prozesuak egun maila politiko-instituzional batera iristea lortu duela esan daiteke, Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritza saileko idazkaritza batek gai hau esplizituki jorratzen baitu. Sail hau Bakea eta Elkarbizitza izenarekin sortu bazen ere, gaur egun Giza eskubide, bizikidetza eta lankidetza izenaz ezagutzen da. Bakegintzak estatus hau hartu ahal izateko bide luze bat jarraitu behar izan du, orain dela gutxira arte nagusiki maila sozialeko erakundeak izan baitira euskal bake prozesuaz arduratzen zirenak. Elkarbizitzaren eta elkarrizketaren bidez bakea lortu nahi zuten biztanleek hartzen zuten parte erakunde hauetan nagusiki. Euskal Herri mailan eta maila sozialean, Elkarri, bere oinordeko elkartea Lokarri, Baketik eta Gesto por la Paz erakundeak izan dira euskal bake prozesuaren alde lan egiten saiatu diren erakunde nagusienak.

Erakundeotatik zaharrena Gesto por la Paz da, 1985garren urtean sortu baitzen. Bere desagerpenera arte 2013. urtean, erakunde honek bakearen eta giza eskubideen alde lan egin izan du, espezifikoki Euskal Herriko biolentzia bakarraren esparruan, ETAren biolentziaren aurkako mobilizazio herritarrak antolatuz, erantzukizun bakezaleak bilatzen lagunduz eta bakearen kultura sustatuz. Azken finean fundazioaren helburu nagusia ETAren biolentziarekin bukatzea zen, euskaldunek gizarte normalizatu batean bizitzeko eskubidea dutelako.

Elkarri fundazio edo plataforma soziala 1992. urtean sortu zen Jonan Fernándezen eta beste ekintzaile batzuen eskutik. Ordurako, Fernández Herri Batasunako (HBko) zinegotzi gisa aritua zen (1987-91) eta Lurraldea izeneko plataforma ekologista bat ere zuzendua zuen. Bertan erakutsitako negoziazio trebetasunak bidea ireki zion euskal bake prozesuaren alde sortutako plataforma berriaren koordinatzaile izateko. Elkarriren helburua euskal gatazkari irtenbide bat ematea zen, elkarrizketaren eta konponbide bakezalearen eredua defendatuz eta mobilizatuz. Plataforma honen koordinatzaile gisa jardun zuen urteetan, Fernandez ahalegindu zen elkartea ezker abertzalearen uneko lerro ideologikotik aldentzen, ikuspegi desberdinak zituzten iritzi gehientsuenak kontutan hartu ahal izateko. Beraz, gatazka armatuari amaiera emateko parte guztien arteko bitartekaritzan eta elkarrizketa zabalean sinesten zuen Fernandezek.

  1. urtean Elkarri erakundea Lokarri erakundea bilakatu zen, eta 9 urte geroago desegin, bere sorreran ezarritako helburuak beteta zituela ondorioztatu zutelako, Paul Rios elkartearen koordinatzailearen ustetan. Izan ere, Lokarriren helburu nagusia elkarbizitzaren normalizazioa lortzea zen, horretarako ETAren lehenengo su-etena aprobetxatuz. Prozesu honek ez zuen arrakastarik izan, baina hiru urte beranduago 2009an berriz ahalegindu ziren, bi asmo nagusirekin. Alde batetik, ETAk biolentzia uztea eta bestetik Sortu alderdi politikoa legalizatzea. Lokarriren helburua terrorismoari eta euskal independentziaren inguruko eztabaidari irtenbide bakezaleak eta elkarrizketatuak ematea zen. Helburu hauek lortzeko Paul Riosek ezinbestekotzat jotzen zuen gizartearen parte hartze aktiboa, bestela bake prozesuak ez zuelako inoiz amaiera bat edukiko. Lokarriren printzipioak hiru konpromiso nagusitan oinarritzen ziren:

– Biolentziaren aurkako defentsan. Bizitza eta giza eskubideak oinarri etiko gisa hartuz.

– Iritzi guztiak kontuan hartzen dituen elkarrizketan eta pluraltasunean oinarritutako elkarbizitzan.

– Printzipio demokratikoak politikaren oinarrizko arau gisa edukitzean.

Terrorismoaren Biktimen Elkarteak (AVT) eta Gesto por la Paz bezalako erakundeek ez bezala, Lokarrik talde armatuaren eta gobernu zentralaren arteko negoziazio politikoaren alde lan egin zuen, eta presoen hurbilketa negoziatzeko ekintzetan ere jardun zuen. Honen adibide argia, Lokarrik Euskal Herriko gatazkari irtenbide bat emateko, 2011n Aieteko Konferentzia Internazionala antolatu zuela da.

Lokarri sortu zen urte berean, Jonan Fernandezek elkartea utzi eta Arantzazuko Frantziskotarren laguntzaz sortutako Baketik elkartearen zuzendaritza lana hartu zuen. Erakunde honetan lanean aritu zen bitartean udalen eta heziketa-zentroen parte hartzea bultzatu zuen bakegintza prozesuan. Baketik fundazioa, 2006ko urriaren 14ean sortu zen Oñatin, heziketan, bizikidetzan, erakundeen eta pertsonen arteko harremanetan edo sozialki ematen diren eraldatze-prozesuetan noranzko etikoa sustatzeko intentzioz. Hau honela izanik, “bizizikasi” pedagogia du oinarri, esperientzian eta ikaskuntzan oinarritzen baita.

ETAren behin betiko su-etenaren berriak, 2011. urtean, aldaketak ekarri zituen bakegintza mugimenduetara, hala nola Gesto por la Paz erakundearen desagerpena 2013an, eta Eusko Jaurlaritzako Giza eskubide, elkarbizitza eta lankidetza izeneko idazkaritza berriaren sorrera urte berean. Idazkaritza horren buru Jonan Fernandez izendatu zuten, bakegintzaren inguruan zeukan eskarmentua zela-eta. 2013. urtera arte euskal bake prozesuaren ardura mugimendu sozialen esku zegoen, hau da, boluntarismoan oinarritzen zen nagusiki. Idazkaritza berriarekin lortu da bakegintza maila instituzional bateraino eramatea, horretarako beharrezkoak diren laguntza ekonomiko eta pertsonalak ziurtatuz.  

Erakunde hauek erakutsi diguten moduan, gatazkari ikuspuntu humanoa ematea ezinbestekoa da. Presoen sakabanaketa bezalako mendeku kutsuko politikek bake iraunkor bat osatzea oztopatzen dute, eta gu-besteak eskema apurtzea ezinbestekoa da. Mota guztietako biktimek bestearen sufrimendua ulertuz gero, aurrera egingo du bideak. Iritzi partidista eta asmo txarrekoekin ezin da bidea egin. Sarek larunbatean egingo den manifestaldirako erabili duen lemak argi dio, euskaldunok “prest gaude” aurrerapausoak emateko. Maialenek ere hauxe bera zioen eta ez zaio arrazoirik falta:

Konpon ditzagun lehengo biktima eta lehengo bonba zartada

Ekar ditzagun behingoz presoak herrira euren etxetara

Eta goazen bada bakerantz ortzimuga den hartara

Bakea ez da inoiz helduko bakea joatea da

Prest gaude

A MEDIO CAMINO. La cuesta arriba del colectivo LGTBI

La lucha continúa. Año 2018. Manifestar la propia identidad sexual de cada individuo sigue siendo un obstáculo en la sociedad. El colectivo LGTBI (Lesbianas, Gais, Transexuales, Bisexuales e Intersexuales) es una comunidad que se enfrenta en su cotidianidad a la discriminación y a las dificultades, tanto laborales como sociales, a causa de no encajar con los estándares sexuales o de género establecidos social e históricamente.

FOTO PORTADA

“Pensé que la discriminación por mi orientación sexual estaba superada en la sociedad en la que vivimos (…) He luchado mucho en mi vida para ser aceptada, por lo que no me puedo permitir esta falta de respeto hacia mi dignidad por mi inclinación sexual”. El caso de Patricia Salvador es un ejemplo más del rechazo que sufren millones de personas día a día y la protagonista de un suceso que tuvo gran repercusión en las redes sociales. Tras haber sido expulsada de un bar de Bilbao por exhibir muestras de cariño con su novia, Patricia decidió denunciar este acto discriminatorio en su cuenta de Facebook con el objetivo de hacer viral lo sucedido “para que este tipo de hechos no queden impunes”.

No es un caso aislado en España. A estos rostros anónimos que a diario sufren ataques por su condición sexual se suman otros conocidos. No en vano, el secretario general del PSC, Miquel Iceta, padeció el pasado 11 de diciembre sendos ataques a través de Twitter que ya investiga la Fiscalía por un presunto delito de odio. El profesor de la Universidad de Barcelona, Jordi Borrell, divulgó en su perfil de esta red social que el número 1 de los socialistas catalanes tenía “el esfínter dilatado” y bailaba “al son de Ciudadanos y PP”. “Es un ser repugnante”, cerraba tajante el mensaje.

Ignorancia permanente

Según las instituciones y asociaciones que tratan de paliar este problema, la razón que induce a la LGTBIfobia es, principalmente, el desconocimiento existente en la sociedad sobre las distintas opciones tanto sexuales como de género por las que puede optar un individuo.

Maialen Liceaga es una chica de 20 años y nunca ha sido discriminada por su bisexualidad. Sin embargo, considera que la sociedad percibe su condición como inexistente. Afirma que socialmente se contemplan únicamente dos opciones: la “normalizada” heterosexualidad y la “menos aceptada” homosexualidad, sin opción a un término medio. “Que se diga que la bisexualidad es una moda pasajera es como cuando a una mujer lesbiana le dicen: «si tú eres lesbiana es porque no has probado una buena relación sexual con un hombre»”, subraya Liceaga.

La sociedad sigue sin distinguir entre orientación sexual, e identidad y expresión de género. De hecho, en el ámbito educativo, la cuestión de la diversidad sexual y de género no profundiza más allá del aparato reproductor masculino y femenino. Jesús Estomba, miembro de la asociación Gehitu, considera que cuando se habla de sexualidad, se hace “desde una perspectiva heterosexual, obviando y ninguneando otras alternativas”. “Por eso, como entendemos que todavía existen esas lagunas en materia educativa, nosotros ponemos estos temas sobre la mesa, tratando la diversidad y otras alternativas que marcan la sexualidad, como la diversidad sexual, de orientación, la de género”, zanja Estomba.

Orientación sexual La atracción tanto física como emocional que una persona siente hacia otra. Heterosexualidad, homosexualidad, bisexualidad…
Identidad de género El sentimiento de identificación que tiene una persona hacia el sexo que se le asignó al nacer. Transgénero.
Expresión de género La manera en la que una persona expresa su género. Los estándares que definen este aspecto varían dependiendo de la cultura. Masculino, femenino o andrógino.

Además de este desconocimiento que las instituciones y asociaciones denuncian, la religión y los estamentos sociales que definen los roles de género asignados han contribuido a que exista un rechazo hacia aquellos que no encajan en esas normas establecidas. Socialmente no se concibe una forma de expresar el género de un modo que reúna las cualidades de una mujer y de un hombre, como la androginia.

Tampoco está socialmente aceptada la transexualidad, es decir, el hecho de que una persona decida cambiar su sexo biológico por no sentirse identificado con el cuerpo con el que ha nacido. “No me gusta ser un chico”, asegura la pequeña Danni de 6 años, que nació con cuerpo de niño y a los 3 años intentó cortarse el pene con unas tijeras. Fue en ese momento cuando su madre se percató de que Daniel “había nacido con el sexo equivocado”.

“No tenía ni idea de que esto existía”, aclara la madre de la pequeña, que considera que debería haber más información para concienciar a la sociedad sobre este tema. Precisamente este desconocimiento al que alude conlleva que esta condición se perciba como una enfermedad mental o incluso que las personas transexuales puedan verse inmiscuidos en episodios de transfobia.

“Verdaderos milagros”

Desde la Diputación Foral de Gipuzkoa se subvencionó con 3.000 euros a la asociación de Gehitu -asociación de San Sebastián que lucha por los derechos del colectivo LGTBI- para realizar actividades. También este año el Gabinete del Diputado General concedió una ayuda de 5.100 euros a la revista Gehitu Magazine. Unas cuantías que, según el técnico de la sección de Inversiones e Iniciativa Social del Departamento de Políticas Sociales de la Diputación Foral de Gipuzkoa, Rafa Hernández, no son habituales. “Cuando las asociaciones llegan a la profesionalización dejan de recibir ayudas”, indica. Aunque con las primeras ayudas que reciben “llegan a hacer verdaderos milagros”, añade.

logo_gehitu_max

Desde hace 20 años, Gehitu lucha por normalizar la diversidad sexual y de género en la sociedad. Pero sobre todo en las familias cuyos miembros tienen distintas orientaciones sexuales; según la asociación, son los grupos que menos concienciados están y los que más prejuicios tienen que se centran en la tradicional y conservadora visión heterosexual. Es el caso de Maialen Liceaga que nunca ha hablado del tema con sus más allegados y ha preferido silenciar su orientación sexual porque se encuentra en el proceso transitorio de descubrimiento personal de su sexualidad. “Realmente, en mi ámbito familiar no lo he sacado a la luz porque no lo he hablado con nadie. Pero con mis amigos no he tenido problema”, declara.

Esfuerzo constante

Las barreras sociales a las que este colectivo se enfrenta en su día a día se están tratando de eliminar a través del continuo trabajo que tanto instituciones como asociaciones realizan. Desde Gehitu afirman que ha habido un cambio de mentalidad en la sociedad, en lo que a sexualidad y género respecta. A pesar de que los tiempos han cambiado para bien, según Jesús Estomba: “hay que seguir trabajando tanto en transexualidad como en homosexualidad y en cualquier vertiente relacionada con la sexualidad para lograr una aceptación completa hacia el colectivo LGTBI”.

En Gehitu estiman que el cambio de mentalidad al que hacen referencia debería trasladarse tanto a los colegios como a las familias. A juicio de Estomba, que ejerce como representante de la asociación donostiarra, “los padres acuden cuando ven algo raro, cuando surge un niño que quiere una camiseta rosa por ejemplo”. “Tanto los padres como los colegios actúan así cuando se van encontrando con situaciones que dicen y ¿ahora cómo resolvemos esto?”, describe.

No obstante, se están produciendo evidentes avances en materia de integración que tienen reflejo en las redes sociales. También los medios de comunicación, como generadores de opinión pública, tienen un papel fundamental en la normalización de esta coyuntura; así como las tramas de series o películas, o incluso el comportamiento de los representantes políticos en las instituciones públicas.

En el primer caso, Dulceida y el estilista Pelayo Díaz se han convertido en las personas más influyentes del 2017 para los “millenials”. Tanto la influencer, como el estilista de “Cámbiame”, pertenecen al colectivo LGTBI. Ambos, alardean de su orientación bisexual y homosexual en sus redes sociales para concienciar a todos sus seguidores.

cartel worldpride madrid 2017

“Mediante la comedia se está normalizando la transexualidad. Gracias a Alba he descubierto cosas que no conocía” dice el actor Víctor Palmero, que interpreta a la joven transexual Alba Recio en la serie “La que se avecina”. Este actor comenta que a pesar de que la serie pretenda hacer reír a la audiencia, a través de su personaje se está de normalizando esta identidad de género.

La política española avanza por una senda positiva en este aspecto social. Casos como la boda de Javier Maroto, vicesecretario general del PP, reafirmando su relación de 19 años con su novio en frente de miembros importantes de su partido. “Un paso al frente” con el que querían demostrar que el PP no tenía ningún problema con el matrimonio gay. “Las sociedades evolucionan, los partidos evolucionan y hoy mi partido y el Gobierno quiere sumarse a eso”, afirma Maroto. Por otro lado, la alcaldesa de la ciudad condal, Ada Colau, confiesa que en su caso no existía ninguna discriminación hacia este colectivo y se trata con total normalidad: “Ella venía a casa como una más, era todo perfectamente normal. Mi relación con mi novia me marcó durante mucho tiempo”, añadió.

Celebraciones internacionales

La celebración del Orgullo Gay cada 28 de junio y el Día Internacional contra la Homofobia, la Transfobia y la Bifobia, celebrado cada 17 de mayo, componen dos indicios más de la integración de este colectivo a nivel internacional. Por un lado, mediante el ambiente festivo del “gay pride” se pretende concienciar a la población e impulsar igualdad y tolerancia para este colectivo. Además, este año diversos ayuntamientos vascos se han sumado a esta celebración con el propósito de favorecer la integración de las personas LGTBI que se encuentran dentro de sus municipios.

MIGUEL ANGEL SILVESTRE

Por otro lado, a través del Día Internacional contra la LGTBIfobia, se pretende llevar a cabo acciones variadas para denunciar la discriminación que sufren las personas que pertenecen al colectivo LGTBI y poder asegurar sus derechos a nivel internacional.

“Entiendo que haya muchas personas que sí que tienen que enfrentar esto como un reto” asegura la joven Maialen. A pesar de caminar en el sentido adecuado, tanto en el ámbito educativo como en el social, aún quedan muchos pasos por dar para que este colectivo discriminado no vea su condición como un lastre social. “Nosotros podemos estar hablando de niños con vulva y niñas con pene y el mensaje que se emite desde el otro lado es completamente lo contrario”. Se trata de un trabajo continuo con oposiciones que, entre celebraciones y polémicas, ha conseguido que todo el mundo esté al tanto de la progresión de este reto en la sociedad.

El duelo de la igualdad en el ámbito laboral

Aún siendo difícil establecer una sociedad mundial igualitaria y suponga un gran desafío, no es inalcanzable. La cultura, la manera de organizar la sociedad y los ciudadanos, junto con sus opiniones y percepciones, son tres de los aspectos que no dejan avanzar a la sociedad hacia un edén donde la desigualdad de género no exista. He ahí es donde las instituciones gubernamentales, tanto nacionales como internacionales, deben actuar para conseguir una sociedad igualitaria para mujeres y hombres. A pesar de que esta desigualdad social puede darse en ambos géneros, es más propicia en las mujeres, y es que su presencia se está debilitando y haciendo cada vez más invisible.

La desigualdad de género está a la orden del día en todos los aspectos de la vida cotidiana pero, si en alguno se ha extendido principalmente a lo largo de la historia, ha sido en el ámbito laboral.

“Las mujeres siguen teniendo dificultades para  acceder a empleos decentes y sigue habiendo diferencias entre hombres y mujeres”

Según un informe publicado por la Organización Internacional del Trabajo titulado Las Mujeres en el Trabajo, las mujeres siguen teniendo dificultades para acceder a empleos decentes y sigue habiendo diferencias entre hombres y mujeres respecto a las oportunidades, al trato y a los resultados. Las mujeres son más propensas a encontrarse y permanecer en situación de desempleo en muchas de las regiones del mundo.
No sólo tienen menos oportunidades, sino que también suelen verse obligadas a aceptar empleos de peor calidad. El progreso ha sido lento y no ha conseguido llegar a todo el mundo, por eso en algunos sitios la situación es peor que en otros.

Captura

Según datos del INE del tercer trimestre del 2008, un 11.23% de la población estaba en paro, de las cuales 12,48% eran mujeres10,29% hombres, una diferencia de 2,19%. Nueve años más tarde (2017), la tasa de paro del tercer trimestre ascendió a un 16,38%, de los que 18,21% eran mujeres y 14,80% hombres. Por consiguiente, durante los años 2008-2017, la tasa de paro de las mujeres subió un 5,73%, mientras que la de los hombres un 4,51%. Durante estos años, la tasa de paro de la mujer ha sido mayor que la del hombre, sin diferencia.

“Las mujeres siguen teniendo dificultades para acceder a empleos decentes y sigue habiendo diferencias entre hombres y mujeres”

Además, la segregación ocupacional influye en el número y la calidad de empleo. En los países de ingresos medios altos, un 33,9% de las mujeres trabajan en los servicios de comercio mayorista y minorista, y un 12,4% en el sector manufacturero. En los países de altos ingresos, la principal fuente de empleo para las mujeres es el sector de la salud y la educación, con un 30,6% de las mujeres destinadas a esos empleos. La agricultura sigue siendo la fuente más importante de empleo para las mujeres en los países de bajos ingresos y de ingresos medios bajos.

En los países más desarrollados, las mujeres están más representadas en cargos directivos, profesionales y técnicos. Aún así, sigue existiendo una brecha considerable entre hombres y mujeres que ejercen cargos directivos y ejecutivos.

Las mujeres representan el 37% de los cargos directivos en España

A pesar de que la situación ha variado considerablemente en las últimas décadas, aún existe una brecha considerable entre hombres y mujeres que ejercen cargos directivos y ejecutivos. Así lo indica el Libro Blanco de la Unión Europea que se hizo público el pasado mes de marzo de 2017. En él se dan a conocer datos alentadores respecto al número de altos cargos ocupados por distintos géneros: De los 7,3 millones de personas que ocupan cargos directivos en empresas con sede en países que integran la Unión Europea, 4,7 millones (65%) son ocupados por hombres, siendo el 35% restante, 2,6 millones, ocupados por mujeres.
En España, el número de mujeres que ocupan cargos directivos representa un dos por ciento más que la media europea, situándose en un 37% con 76.000 directivas ejerciendo sobre un total de unos 208.000 puestos ejecutivos. A pesar de ello, se encuentra lejos de la cabeza del ránking elaborado por Eurostat, liderado por Letonia que cuenta con un 53% de mujeres ocupando cargos ejecutivos. El país letón es el único de los integrantes en la Unión Europea que cuenta con un mayor número de mujeres ocupando puestos de alta dirección en comparación al número ocupado por hombres.

Captura

Destacan por el lado negativo el 18% y 19% registrados por Alemania y el Reino Unido, quienes junto con Italia (22%) ocupan el podio de los países con peor ránking en este aspecto. A nivel mundial, los equipos con peor ránking lo forman Japón (7%), Argentina (15%), India (17%), Alemania (18%), Brasil y el Reino Unido con un 19%, según los datos publicados por el informe Women in Business publicado en marzo de 2017.

La brecha salarial entre ejecutivos se sitúa en un 16,2%

Otros de los aspectos a destacar que contribuye a que las desigualdades de este tipo sigan aflorando, son las elevadas diferencias que existen entre salarios de ejecutivas y ejecutivos en la Unión Europea. España es el 7º país en el ránking elaborado por Eurostat que mide la brecha salarial entre altos cargos, con un 16,2%. Solamente Chipre (16%), Irlanda (15,9%), Bulgaria (15%), Bélgica (13,6%), Eslovenia (12,4%), y Rumanía, que encabezan el ránking con un 5% de brecha salarial se encuentran por delante. El ránking de los países que forman la Unión Europea es del 23,4%, siendo los países con una brecha salarial más grande la República Checa (29,7%), Italia (33,5%) y Hungría (33,7%).

Las mujeres, además de recibir un salario más bajo que el de los hombres, luchan en contra de la precariedad laboral. Esto se debe a que tienen que lidiar día a día con las horas de trabajo y el cuidado de sus hijos, algo que realmente resulta difícil de sobrellevar.

La jornada parcial afecta más a las mujeres

La solución para que las mujeres puedan conciliar la vida laboral con la vida familiar ha sido la jornada laboral a tiempo parcial; una política impulsada por la Unión Europea que históricamente ha contado con un respaldo social mayoritario.

El problema reside principalmente en que las mujeres que tienen que hacerse cargo de sus hijos no han visto reducida su jornada laboral por esta circunstancia. Como consecuencia, muchas mujeres se ven obligadas a tener que renunciar a su puesto de trabajo para hacerse cargo de sus hijos y dedicarse exclusivamente a ello. Según informa la OIT, la tasa de mujeres activas en 2017 alcanza el 52%, 12 puntos porcentuales por debajo del de los hombres.
Esta situación, sumada a las deficiencias existentes en la estructura laboral del Estado español provocan situaciones críticas en el sector, castigado con un 26,1% de empleo parcial; en la Unión Europea solamente Polonia cuenta con una mayor tasa de empleo parcial, con un 27,5%. La media de la Unión Europea se encuentra en un 14,2%.

En España, entre un 70 y 80% de la tasa de empleo parcial vertical la componen mujeres, tal y como afirmó una sentencia emitida por el Tribunal de Justicia de la Unión Europea, en la que pidió de forma oficial al Gobierno español que instaurase modificaciones en la forma de contabilizar las horas por parte de aquellas personas que tienen un contrato de trabajo parcial vertical.

La norma española en cuestión “constituye una diferencia de trato en perjuicio de las mujeres” para el tribunal europeo, puesto que una gran parte del componente de personas que trabajan con una jornada laboral vertical pertenecen al género femenino.
La sentencia, además, afirma que todos los trabajadores a tiempo parcial vertical resultan perjudicados por la normativa española, “ya que, con arreglo a ella, se reduce el período durante el cual pueden recibir una prestación por desempleo en comparación con el período reconocido a los trabajadores a tiempo parcial horizontal”.

Otro de los factores que también influye de forma notable en la situación de actividad laboral es el nivel de estudios adquirido por la persona en cuestión. Las mujeres con estudios de educación superior alcanzaron una tasa de actividad del 80% en 2016, mientras que aquellas que cuentan con estudios primarios superan por poco el 50% de actividad laboral.
Otro aspecto a tener en cuenta también es el estado civil de las mujeres que se encuentran en situación activa de empleo, ya que aproximadamente el 70% de las mujeres divorciadas o separadas se encuentra activa, muy por encima de aquellas mujeres casadas, que se aproximan al 55%, si bien la tasa en esta situación ha ascendido considerablemente desde 2002, cuando apenas alcanzaba el 40% según datos del Instituto Nacional de Estadística.

Gráfico

Instituto Vasco de la Mujer: EMAKUNDE

“Avanzar en igualdad requiere un cambio en la cultura empresarial pasando de contemplar únicamente la producción a tener en cuenta a las personas y sus diversas realidades. Las empresas y entidades privadas son también responsables del avance de la igualdad de mujeres y hombres en nuestra sociedad”. Esta afirmación, obra de Izaskun Landaia Larizgoitia, directora del Instituto Vasco de la Mujer, muestra una de las propuestas para trabajar en pro de la igualdad en el ámbito empresarial y organizacional.

La institución ha propuesto este 2017 una actualización de la herramienta para elaborar diagnósticos y planes para la igualdad de género en empresas y otras entidades, que ya fue presentada con anterioridad en 2011.

La actualización de esta herramienta responde principalmente a “la necesidad de que las herramientas y metodologías incorporen elementos que respondan a la diversidad de las empresas y a su realidad actual”. asegura Landaia.

La herramienta presentada por la organización tiene como propósito evaluar el grado de cumplimiento de las dos leyes orgánicas, como son la Ley Orgánica 3/2007 de 22 de marzo, que recoge la condición de obligatoriedad para las organizaciones con un capital humano mayor de 250 personas de establecer un plan de igualdad entre mujeres y hombres, mientras que al resto de organizaciones, plantea la posibilidad de forma voluntaria para aquellas organizaciones que quieran hacer efectivo el plan. A su vez, la Ley 4/2005, de 18 de febrero, para la igualdad de mujeres y hombres habla sobre la obligatoriedad que tienen las empresas de carácter público de establecer estos planes para la igualdad y se refiere a su vez a la necesidad de implantar estos planes para la igualdad en empresas de carácter privado.

Impulsando esta herramienta, el Instituto Vasco de la Mujer tiene como objetivo principal “incidir desde la igualdad en la estrategia de la empresa y lograr la implicación del grupo, de todas las personas, para que sean copartícipes en los cambios hacia una cultura más igualitaria en las organizaciones y en la sociedad” demostrando de esta forma que dar pasos en igualdad es dar pasos hacia la “innovación y la excelencia”.

27685211645_859c6f018b_z

Programa de colaboración de desarrollo directivo 

Los datos indican que no existen tantas mujeres en lo que respecta a puestos de dirección y gerencia. No obstante, existen programas que colaboran en la inclusión de las mujeres en cargos de trabajo más importantes, que en su mayoría, están liderados por hombres.

El “Programa de colaboración de desarrollo directivo destinado a mujeres predirectivas, directivas y empresarias” es uno de ellos, que en colaboración con la EOI (Escuela de Organización Industrial) consiguió celebrar en 2016 su sexta edición. El principal propósito de este programa es proporcionar una formación de manera estructurada e integral desde el punto de vista de género, para concienciar y instruir a las mujeres a poder llevar a cabo las competencias que requiere un cargo gerencial en cualquier ámbito empresarial.

De esta manera, las mujeres que tienen un perfil directivo pueden adquirir conocimientos y perfeccionar sus competencias, así como desarrollarse personalmente y poder conocerse mejor a si mismas, además de “explotar” su potencial. El programa ha contado con la participación de 35 mujeres pertenecientes a 27 empresas diferentes. Dicho programa, que se lleva a cabo tanto de manera presencial como on-line.

“No estamos hablando de un problema de
algunas, estamos hablando de construir una sociedad más sana y más justa.”

Licenciada en Educación Especial y Antropología Social y Cultural, Ane Elorza, dedica gran parte de su tiempo a la lectura y a informarse de manera exhaustiva sobre un reto tan presente en la sociedad actual como lo es la desigualdad de género.

¿Qué te ha llevado a interesarte tanto por la lucha en contra de la desigualdad de género?
Empecé en el movimiento feminista cuando vine a la Universidad. Siempre me ha interesado la realidad y observar, analizar, y si se puede cooperar y aportar lo que pueda en los temas sobre los márgenes. Estudié educación especial, que también es aquella población que queda un poco al margen respecto al resto de la población. Descubrí el grupo de mujeres de la Universidad en Ibaeta. Y hasta hoy, ha sido un proceso de sentirme cada vez más cómoda.

¿Ha cambiado tu forma de pensar en los últimos años respecto a la desigualdad de género?
No sé si cambiar pero sí que tras leer y compartir muchos espacios y tiempo con personas interesadas en el tema, me he ido informando y formando. Ha cambiado en el sentido de que vas desarrollando tu propio camino. No sé si más o menos, mejor o peor, pero sí que es diferente.

¿En qué ámbito crees que se produce esa desigualdad de género?
Creo que en todas las áreas se pueden ver rasgos de este tipo. Es verdad que en algunos contextos esa desigualdad o ese funcionamiento puede ser más visual y en otros no tanto. Pero creo que igual que todas las personas estamos sujetas a vivir cierta desigualdad, en los contextos también pasa un poco lo mismo. Todos los contextos están influenciados por ese estilo de funcionamiento que es más estructural, que deriva de esa forma de organización social y política que yo opino que responde más a perspectivas patriarcales y de su mano, capitalistas.

¿La sociedad está lo suficientemente concienciada en cuanto a este tema? ¿O crees que existe gente a la que no le interesa o que hace caso omiso a este tipo de problemas?
Creo que si existe una desigualdad existe también una relación de poder. Es totalmente lógico que ciertas personas a las que les asignamos todo o la mayoría del poder se sientan cómodos. Es verdad que la persona que es oprimida, evidentemente, tendrá unos recursos para poder reflexionar sobre su condición de persona oprimida pero si lo hace llegará a un punto de concienciación que igual a las otras personas no les interesa tanto porque se encuentran en una ubicación cómoda para ellos. Como sociedad, en general, sí que creo que se han hecho algunos avances, que se han dado algunos pasos. Hemos llegado a identificar aspectos que no son políticamente correctos. Hasta ese punto hemos llegado, cosa que hace años no era así, pero falta muchísima voluntad política para cambiar esto.

¿Existe una razón por la cual las mujeres ocupan menos cargos en la alta dirección de las organizaciones?
Creo que esta un poco unido a lo que os he comentado antes. En cada ámbito, significa una cosa. En el ámbito laboral, por ejemplo, el estar en puestos de dirección es ejercer el poder. No creo que sea casualidad que casi todos los altos cargos que están en direcciones sean hombres, ya que que existe un miedo a perder esos privilegios que les da el estar en esa posición. A su vez, me parece que en los últimos años ha cambiado bastante el panorama laboral. La presencia de la mujer ha crecido significativamente en este terreno, pero es necesaria la lectura de la división del espacio público y privado. Históricamente, el espacio privado ha asignado y responsabilizado a la mujer de ello. El espacio público, y dentro del público el contexto laboral, es un terreno bastante significativo que se le ha asignado al hombre.

¿Sigue existiendo una percepción en la población que considera al género masculino más capacitado para ejercer el liderazgo que el femenino?
Sí. Además la presencia de la mujer en el ámbito laboral, es decir, en el espacio público, es una realidad objetiva. Pero al mismo tiempo, la mujer no ha dejado de liderar el espacio privado. No solamente liderar, sino que es la mayor responsable del espacio privado, esto es, en el contexto familiar, la crianza de los niños… Todos los ámbitos están totalmente ligados con los cuidados y otros aspectos que se suelen unir a la feminidad y los dotes que conlleva esa supuesta feminidad.

“El contexto laboral, es un terreno bastante significativo que se le ha asignado al hombre”.

¿Considera que la sensibilidad cultural podría paliar la desigualdad de género?
Si, de hecho creo que la educación es una de las claves más potentes o con más importancia que tenemos en la sociedad. Educamos según los ciudadanos y las ciudadanas que creemos en el futuro. Entonces, si en ese sentido educamos de una manera que no es para nada igualitaria, difícilmente vamos a tener en el día de mañana una sociedad que pueda tener un discurso con contenido respecto al tema de igualdad de género. Y sí, creo que a la vez que la sensibilización cultural tiene que ir la voluntad y la responsabilización política. Considero que la sensibilización cultural, a nivel de calle y a nivel más informal, se puede hacer y hay un montón de grupos y movimientos que lo hacen, el movimiento feminista, por ejemplo. Pero creo que todo ello tiene que tener el respaldo y ser aliado de la lucha un poco más a nivel político e institucional, esto es, tiene que ser complementaria una lucha con la otra.

“Todas y todos tenemos una responsabilidad respecto a la desigualdad de género”

¿De qué forma cree que se puede educar?
La clave es la coeducación. Todavía a día de hoy, en las universidades en las que se imparte magisterio, no se trabaja la coeducación -aunque es cierto que hay excepciones dependiendo de la profesora o del profesor-. En mi caso, en las dos carreras de magisterio que he estudiado no he cursado ninguna asignatura y la perspectiva de género ha sido transversal. Hay que educar a los niños desde una perspectiva de género y la coeducación dispone de una amplia lista de herramientas, pero a la vez, los profesionales que van a ser formados de esa educación tienen que estar formados.

¿Qué mensaje le gustaría transmitirle a la sociedad?
Me gustaría transmitir que todo el mundo, independientementedel cargo que ejerza, sea como sea, trabaje donde trabaje; todas y todos tenemos una responsabilidad respecto a la desigualdad de género. No estamos hablando de un problema de algunas, estamos hablando de construir una sociedad más sana y más justa. Cada una y cada uno que haga la lectura que deba hacer y que se responsabilice de la forma que crea oportuna.